بهترین کاری که می توانیم برای سالمندانمان بکنیم چیست؟

کارهایی برای سالمندان

بهترین کاری که می توانیم برای سالمندانمان بکنیم چیست؟

درست است که دوران سالمندی به لحاظ ناتوانی و ضعف آنها شباهت‌های زیادی به دوران کودکی دارد، اما یادمان باشد هر گز نباید با سالمندان‌مان چون کودک رفتار کنیم. برخی از ما در ارتباط با آنها اصلا مراقب به خطر افتادن‌شان و مرتبه‌شان نیستیم. گویی فراموش کرده‌ایم سالمند ناتوانی که با آن مواجه هستیم‌شان و مرتبه خاصی دارد، امر و نهی می‌کنیم، انجام کارهایشان را مدام متذکر می‌شویم و… گاهی نگرش مراقبت ما کاملا متضاد با سن والدین‌مان است، همان‌طور که از فرزندانمان مراقبت می‌کنیم با آنها نیز چنین برخورد می‌کنیم، انگار نمی‌دانیم ما هرگز نمی‌توانیم والد پدر و مادر خود باشیم.

بهترین کار برای سالمندان

یکی از بهترین راه‌ها برای توجه کردن به سالمندان این است که وقتمان را با آنها سپری کنیم. برنامه تلویزیونی مورد علاقه‌شان را با هم تماشا کنیم، هر هفته باهم برویم و در پارک قدم بزنیم، یا هر هفته جمعه باهم ناهار بخوریم. بگذاریم یک بازی قدیمی به ما بیاموزند و بعد ما هم یک بازی جدید به آنها یاد بدهیم. بهتر است تفریح خاصی را به طور منظم انجام دهیم، مثلاً هر هفته پارک برویم، یا هر هفته برویم‌ با هم بستنی بخوریم.

برخی فعالیت های رفتاری می تواند زندگی سالمندان را پویاتر و شادتر کند:

ورزش: اگرچه این افراد با توجه به موقعیت سنی خود در انجام برخی فعالیت ها و ورزش حرفه ای دچار محدودیت هستند ولی انجام ورزش های ساده ای مثل پیاده روی، روحیه آنها را تغییر خواهد داد و باعث شادابی شان می شود.

مراقبت کردن از کودکان: بیشتر افراد گمان می کنند سپردن مسوولیت نگهداری از کودکان (نوه ها) به پدر و مادر، آنها را دچار زحمت می کند و به همین دلیل از این کار خودداری می کنند در صورتی که انجام همین کار در فرد سالمند حس مفید بودن را القا می کند.

یادگیری مهارت های جدید: بارها شاهد این موضوع بوده ایم که بسیاری از والدین سالخورده ما در استفاده از برخی وسایل مانند تلفن همراه یا رایانه دچار مشکل بوده اند و ما این کار را برای آنها انجام داده ایم. اما به جای آن می توانیم این کار را به عنوان یک مهارت جدید به آنها آموزش دهیم. افراد سالمند خود نیز می توانند مهارت های جدیدی را برای خود بیابند. آموزش یک رژیم جدید غذایی یا شرکت در کلاس های مختلف آموزشی، یادگیری رایانه و… هریک می توانند به عنوان یک مهارت جدید فرد سالمند را به صورت فعال در جریان فعال زندگی قرار دهد.

علاوه بر فعالیت های شناختی و رفتاری که بیشتر فعالیت های فردی را شامل می شود، برنامه زندگی فرد سالمند باید طوری باشد که او همچنان با اجتماع و مردم در ارتباط باشد:

مسافرت های دسته جمعی: شرکت در مسافرت های گروهی (اعم از اینکه با گروه همسالان باشد یا نه) می تواند فرد سالمند را همچنان در جمع مردم قرار دهد. فرد در این حالت می تواند به قابلیتی که تا به حال به دلیل مشغله های کاری آن را از دست داده، دست پیدا کند و این موضوع را به عنوان یک قابلیت در سنین سالمندی مورد توجه قرار دهد.

شرکت در فعالیت های خیریه: توانایی کمک به دیگران و مفیدبودن در این زمینه حسی است که همواره در افراد مختلف جامعه وجود دارد. انجام فعالیت های خیریه باعث می شود فرد سالمند همچنان خود را در جریان طبیعی جامعه حس کند و احساس فعال بودن داشته باشد.

دید و بازدید: این دید و بازدید می تواند با گروه دوستان، خانواده و حتی بازدیدهای عمومی باشد مثل بازدید از شیرخوارگاه ها، آسایشگاه ها و…

این طور می توان گفت که مهم ترین نکته برای جلوگیری از افسردگی در سالمندان تاکید و توجه بر قابلیت ها و توانایی های آنهاست تا خود را از محیط پیرامون خود دور نبینند و سالمندی خود را با ازکارافتادگی هم معنا ندانند.

بهترین کاری که می‌توانیم برای سالمندان انجام دهیم این است که تا جایی که امکان دارد، آنها را وابسته به دیگران نکنیم. به عبارت دیگر، استقلال‌شان را از آنها نگیریم و این عزیزان را برای انجام کوچکترین فعالیت ها یا تصمیم گیری‌ها، به خودمان وابسته نکنیم، چون در صورت داشتن استقلال در تصمیم گیری است که کرامت و حرمت انسانی محقق می‌شود. برای مواجهه با این امر توصیه می‌کنیم حتی‌المقدور اجازه دهید سالمندتان، خود‌ به کارهایش رسیدگی کند و فقط وقتی به  او کمک کنید که از شما کمک می خواهد و اگر از نظر بدنی توانمندی زیادی ندارند و مدام از شما کمک می خواهند، با خوب صحبت کردن و نگاه و طرز برخورد محبت آمیز به آنها القاء کنید که برای کارهایی که برای این عزیزان انجام می دهید منتی سر آنها نیست و از موضوع که در کنار آنها هستید احساس خوبی دارید.

حواستان باشد که اخلاق سالمندان تان چگونه است

سالمندان زمانیکه پیر می شوند، تغییرات روحی و روانی و جسمی زیادی را تجربه می نمایند که باحال و هوای زمان میانسالی و جوانی‌شان کاملا” فرق داشته و این جزء جدایی ناپذیر زندگی هر فرد و ذات تکاملی انسان است. ممکن است سالمندی در جوانی‌اش خیلی نترس و جسور بوده باشد، اما امروز به دلیل پیری و فرسودگی خانه نشین شده باشد. شما به‌عنوان اطرافیان سالمندان، باید حواستان باشد وضعیت امروز و تقاوت آن با روزگار گذشته را یادآور نشوید یا با طنز و کنایه آن را به رخ‌شان نکشید. حتی شایسته است به هنگام روایت گذشته‌شان، فقط به حرف هایشان گوش دهید و با تائید حرف‌هایشان این مطلب را متذکرشوید که همگان در زمان پیری  وضعیتی همانند او را تجربه می‌کنند، اما مهم این است که توانسته‌اند آن روزها را تجربه نموده  و امروز به خوشی از آن روزها یاد کنند و آیا این موضوع جای شکر ندارد؟

سعی کنید کاری کنید که سالمند احساس کند مفید است

معمولا خیلی از سالمندان با وجود ضعف جسمانی و آسیب‌پذیر شدن در مقابل بیماری‌ها‌ همواره  سعی می کنند که به خود و دیگران نشان دهند که هنوز هم مثل گذشته فردی تاثیر گذارهستند. به این ترتیب اگر اطرافیان بتوانند به روشهای مختلف، به سالمندانشان کمک کنند که از نظر ذهنی حس مفید بودن را داشته باشند باعث می‌شوند نه‌تنها آنها جایگاهشان را تهدید آمیز نبینند، بلکه کمتر حس اضطراب نموده و دچار کمبود اعتماد به نفس شوند. مثلا می‌توانید برای نگهداری و مراقبت و  تربیت فرزندان از آنها کمک بخواهید یا در کارهای دیگر، نظر آنها را جویا شوید. بدون شک اکثر سالمندان توانمندی‌های بخصوصی دارند که اگر به آنها فرصت و موقعیت کار دهید و در رفتارتان نیز وجود آنها را در پیشرفت فعالیت‌ هایتان موثر جلوه دهید، نه‌تنها این عزیزان حس نمی کنند که سربارتان هستند و مفید و موثر نیستند، بلکه با این کار خیلی از مسائل و گرفتاریها حل می شود.

سعی کنید به اندازه به این عزیزان محبت نمایید

صحیح است که شما به‌عنوان فرزند وظیفه دارید از والدین سالمندتان نگهداری کنید اما زیاده روی  در این کار اصلا” درست نیست. از سر دلسوزی یا محبت بیش از حد، سعی نکنید امور شخصی سالمندان را انجام دهید، رسیدگی‌های بدون دلیل گاها” نتایج برعکسی دارد. رفتارهای محبت‌آمیز خیلی زیاد اگرچه در ظاهر قشنگ است، اما در باطن خیانتی بزرگ در حق والدین سالمند است. چرا که ممکن است با این نوع کارها، حس کنند که خیلی زود پیر شده اند.

از طرف دیگر، اگر احتیاج آنان به شما مشخص است بهتر است یک تنه مسئولیت نگهداری از این عزیزان را برعهده نگیرید، شما هم مثل دیگران باید زندگی طبیعی خودتان را داشته باشید و اجازه ندهید مراقبت شبانه‌روزی از سالمند بیمارتان، شما را از پا در آورده  و خسته کند یا اینکه از خانواده و کارتان بیافتید.

در چنین موقعیتی شاید بهتر باشد که توجه بیشتری نسبت به شرایط زندگی تان داشته باشید و برای حل این مساله هم که شده، به هیچ وجه مشکلی به مشکلاتتان نیافزایید. بنابراین توصیه می‌کنیم از دیگر افراد خانواده برای انجام این کار کمک بخواهید و با هم برای وقتهایی که می خواهید در کنار سالمندانتان باشید برنامه ریزی کنید.باز هم یادآوری می کنیم این هماهنگی ها را بدون اطلاع سالمندانتان انجام دهید شاید مشاهده این شرایط برای این عزیزان ناراحت کننده باشد و احساس ضعف  و از پا افتادگی شدیدی را به سالمندتان منتقل کند. ضمنا” بهتر است مراقبی را بر بالین سالمند بیمار بنشانید که خود از سلامت جسمی و روحی مساعدی برخوردار باشد، چه بسا مراقبی که بیمار است، عصبی یا وسواسی است، به شکل افراطی از بیمار حمایت می‌کند یا او را به حال خودش رها می‌کند و… قطعا دردسرساز می‌شود.

در هنگام صحبت با سالمندان در نظر داشته باشید که برخی از این عزیزان خوب نمی شنوند

در نظ ر گرفتن شرایط و مشکلات جسمانی و تندرستی سالمندان در برقراری ارتباط و تعامل بهینه با آنان نقش بسزایی دارد. برخی از سالمندان مشکل شنیدن دارند و برخی نیز، در صحبت کردن یا تفهیم صحبت‌هایشان به دیگران تحت فشار هستند، بی‌شک این عوامل تعامل را دشوار می‌کنند. اگر چنین سالمندی در منزل دارید، پیشنهاد می‌کنیم در برقراری ارتباط با آنان به نکات زیر توجه کنید:

* وقت صحبت با سالمندان به شرایط محیطی مثل چیزهایی که برای شنیدن یا حرف زدن باعث مزاحمت هستند توجه داشته باشید. آیا سروصدای مزاحم وجود دارد؟ صدای رادیو و تلویزیون در چه حدی است؟ آیا بلند است؟ آیا تعداد زیادی در این فضا در حال صحبت با هم هستند؟ و… اگر حس می‌کنید فضا کاملا” مناسب نیست، تلاش کنید با حذف صداهای مزاحم، محیط را برای گفت‌وگو مناسب کنید.

* اگر والدین سالمند شما برای شنیدن مشکل دارند، سعی کنید با آنها واضح و شمرده صحبت کنید. روبه‌روی او بنشینید و رو در رو با  او ارتباط برقرار کنید، کلمات را سریع یا جدا از هم نگوئید. تا جای ممکن با زبان سالمندتان با او حرف بزنید، شاید استفاده از کلمات عوام پسندانه یا تکه کلام‌هایی که نسل جدید استفاده می کنند، گفتار را مبهم و نامفهوم می‌کند.

* در برخورد با افراد سالمندی که شنوایی شان مشکل دارد یا حافظه شان ضعیف شده ، به هیچ وجه از جملات و سوالات و کلمات مبهم و غیر شفاف استفاده ننمایید، تا جای ممکن طرز صحبت تان با این عزیزان واضع و روشن باشد چونکه درک آن راحت تر است. اگر درک و فهم سوالات یا جملاتی که می گویید برای سالمندتان سخت است، سعی نکنید چند بار دیگه تکرار کنید. تا جایی که امکان دارد تن صدایتان را درست کنید. داد نزنید بلکه درست و روشن صحبت کنید، بهتر دم گوشی که شنواییش بیشتر است صحبت کنید.

* تلاش کنید کلمات و گفته های خود را خیلی مناسب و منطقی و زمانیکه در چشم سالمندتان مستقیما” نگاه می کنید بیان کنید، حواستان باشد از درهم آمیختن مطالب و موضوعات مختلف، به‌شدت خودداری کنید، چرا که اگر چند مساله متفاوت را با هم ترکیب کنید، ممکن است فهم آن برای سالمند سخت و دشوار شود. در هر ارتباط تلاش کنید فقط یک منظور را به فرد سالخورده انتقال دهید، مثلا نگویید: «اول غذایتان را بخورید بعد صدایم کنید شماره خاله را بگیرم تا با او صحبت کنید»؛ بلکه بگویید: «غذایت را بخور»، سپس بعد از انجام این کار بگویید: «حالا وقت آن است که شماره بگیرم تا با خاله احوالپرسی کنید.»

* اگر سالمندتان خوب نمی شنود، بهتر است از توانایی ها و امکانات بصری برای فهماندن سخنان‌تان به این عزیزان استفاده کنید. همزمان وقتی که دارید عبارت های خود را در مورد هر آنچه که قصد صحبت کردنش را دارید بیان می کنید با نشان دادن توضیحات اضافه تصویری ،  می توانید کلام‌تان را کامل کنید، مثلا در شرایطی که به سرتان اشاره می نمایید، بگویید:‌ «سرتان که درد می‌کرد، بهتر شدش؟»

* خیلی وقتها، سالمندان کارهای کودکانه ای می کنند که ممکن است شما از دیدن این اعمال یا شنیدن استدلال‌ها ناراحت و عصبانی شوید، اما باید بدانید که هیچکدام از این رفتارها با نیتی بخصوص انجام نمی پذیرد، توجه نمایید که این روش برخورد ماحصل سالمندی و بخاطردوران پیری است، پس برای این موضوعات صبر داشته باشید، اما تلاش کنید با ایجاد فضای خیلی صمیمی برای تعامل، به سالمندتان این فرصت را بدهید تا مطالب را کاملا” متوجه شوند، که بدون تردید این طرز برخورد نشانه فهم و شعور بالای شماست.


خانم دکتر

مرکز پارسیان آوید توسط پرسنل با مدرک تحصیلی مرتبط و کارشناسی با سابقه ۲۵ سال خدمت در مراکز درمانی و حرفه ای زیر نظر وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی راه اندازی شده و با استفاده از تجربیات تخصصی و فوق تخصصی با اعزام نیروهای حرفه ای و آموزش دیده خود ، افنخار رضایتمندی شما برای مراقیت از عزیزانتان را جهت تامین نیازهای شما دارا می باشد

دیدگاه خود را بنویسید