بیماری گالاکتوزومیا

بیماری گالاکتوزومیا

بیماری گالاکتوزومیا

بیمار گالاکتوزمی کلاسیک ناشی از وجود نوعی نقص در سوخت و ساز کربوهیدرات ها بوده که با الگوی وراثت اتوزوم مغلوب به ارث می رسد و در دختران و پسران به یک نسبت مشاهده می شود . به همین دلیل شیوع آن در ازدواج های فامیلی بیشتر است. ناقلین این بیماری فاقد علامت می باشند.

این بیماری به علت فقدان یا نارسایی آنزیم هایی که در حالت طبیعی گالاکتوز را گلوکز تبدیل می کنند، ایجاد می شود.

گالاکتوزمی

گالاکتوزمی کلاسیک به علت کمبود آنزیم گالاکتوز یک فسفات اوریدیل ترانسفراز یا  GALT ایجاد می شود. در 95 درصد موارد بیماری گالاکتوزمی، وجود نقص در آنزیم GALT و در 5 درصد باقی مانده، ناشی از وجود اختلالات دیگری همچون کمبود گالاکتوکیناز و یا ندرتاً کمبود اوریدیل دی فسفات گالاکتوز اپیمراز )GALE) می باشد.

گالاکتوز در روده ها از هیدرولیز لاکتوز (قندشیر) تولید می شود و در کبد به سهولت و طی واکنش های زیر به گلوکز تبدیل می شود:

  • گالاکتوز تحت تاثیر آنزیم گالاکتو کیناز (GALK و با مصرف یک مولکول ATP (فسفردار) شده و گالاکتوز 1- فسفات را تولید می کند.
  • گالاکتوز 1- فسفات حاصل، تحت تاثیر آنزیم گالاکتوزیک فسفات اوریدیل ترانسفراز (GALT) با اوریدیل دی فسفات گلوکز واکنش داده و باعث آزاد شدن گلوکز 1- فسفات و اوریدین دی فسفات گالاکتوز (UDPGal) می شود.
  •  اوریدین دی فسفات گالاکتوز (UDPGal)  حاصل نیز تحت تاثیر آنزیم  اوریدیل دی فسفات پیگالاکتوز اپیمراز (GALE) به اوریدین دی فسفات گلوکز (UDPGAL) تبدیل می شود (قسمت نهایی تبدیل گالاکتوز به گلوکز در این مرحله صورت می گیرد.

بنابراین در حالت طبیعی گالاکتوز در کبد به گلوکز تبدیل می شود. در صورت عدم وجود آنزیم های تبدیل کننده، گالاکتوز و متابولیت های آن در خون و ادرار انباشته می شوند.

کمبود آنزیم گالاکتوکیناز یکی دیگر از دلایل بروز بیماری گالاکتوزمی است که ژن مربوط به آن روی کروموزم 17 قرار دارد.

شیوع گالامتوزومیا

یک مورد در هر 55 الی 60 هزار تولد زنده می باشد. فراوانی این بیماری در ایران هنوز به طور دقیق مشخص نشده است.

علائم بالینی

علائم بالینی بیماری در دوره های مختلف به صورت ذیل می باشد:

  •  زمان تولد/ طبیعی (بی علامت)
  • دوره نوزادی/ کودکان مبتلا به گالاکتوزمی در هنگام تولد سالم به نظر می رسند، اما پس از چند نوبت تغذیه با شیر، به تدریج تاثیر نقص های آنزیمی در روزهای سوم و چهارم زندگی پدیدرا شده و علائم بمیاری بروز می کند. لاکتوز از نظر شیمیایی یک ترکیب دو قندی است که در محیط روده کوچک، تحت تاثیر آنزیم لاکتاز به دو قند گلوکز و گالاکتوز تبدیل می گردد. حضور این آنزیم برای هضم و جذب لاکتوز شیر ضروری است، زیرا قندهای ساده، قادر به عبور از دیواره روده کوچک و ورود به جریان خون هستند.
  • علائم بیماری عبارتند از/ اسهال، استفراغ شدید که تشخیص تنگی دریچه پیلور و نیاز به جراحی را مطرح می کند، بی اشتهایی، اختلالا در عملکرد کبد که منجر به زردی و بزرگی کبد می شود، اختلال رشد، کاهش وزن و عفونت نوزادی با باکتری ایشریشیاکولی. بیماری گالاکتوزمی در صورت عدم درمان، در روزها و هفته های اول بعد از تولد میتواند یک بیماری اعضای شدیداً تهدیدکننده باشد.

در گالاکتوزمی کلاسیک کمبود آنزیم GALT باعث تجمع گالاکتوز یک فسفات و گالاکتوز در بافتها می شود. تجمع گالاکتوز در این بیماران اعضای متعددی را درگیر می نماید.

در کمبود گالاکتزکیناز، گالاکتوز در خون و بافتها انباشته می شود. در عدسی چشم  گالاکتوز توسط آلدوز ردوکتاز به گالاکتیتول تبدیل می شود. اما عدسی چشم نسبت به این قند نفوذناپذیر است، در نتیجه آب زیادی در عدسی جمع شده و همراه با گلوتاتیون باعث ایجاد کاتاراکت (آب مروارید) می شود.

  • دوران شیر خوارگی و کودکی/ آب مروارید (بطور تیپیک در دو ماهگی بروز می کند)، سیروز، آسیت، ورم، خونریزی، بزرگی طحال، عقب ماندگی ذهنی، بیش فعالی، سندرم فانکونی کلیوی، اختلالات عصبی، تاخیر تکلم و پسودو تومور سربری
  • دوران نوجوانی و بزرگسالی/ عقب ماندگی ذهنی، نارسایی تخمدان، اختلالات عصبی نظیر کاهش تونوس عضلانی دم تعادل و ترمو (رعشه)

غربالگری

طی غربالگری بیماریهای متابولیک با استفاده از روش کاریمتری سطح گالاکتوز و میزان فعالیت آنزیم های موثر در این بیماری بر روی نمونه های لکه خون خشک شده روی کاغذ صافی بررسی می شود. با مشاهده افزایش سرح گالاکتوز و یا نقص در عملکرد این آنزیم ها، بیمار باید مورد ارزیابی بیشتری قرار گیرد.

تشخیص بااستفاده از تستهای تائیدی

  • سرم و گلبولهای قرمز/ اندازه گیری میزان گالاکتوز در سرم و گالاکتوز – 1- فسفات در گلبولهای قرمز.
  • ادرار/ مواد احیاء کننده مثبت. آزمایش مواد احیاء کننده، برای تشخیص وجود قندهای ادرار کمک کننده است. پس از انجام تست بندیکت، برای تعیین نوع قند احیاء کننده موجود، از آزمایش های دیگری همچون آزمایش کروماتوگرافی استفاده می شود. نتایج علمی نشان می دهد که با مثبت شدن آزمایش بندیکت، حتی در موارد Trace .و (+1)، هنوز هم امکان وجود قندی که از لحاظ بالینی با اهمیت است، وجود دارد. از اینرو، عدم وجود ارتباط بین نوع قند احیاء کننده  و شدت مثبت شدن تست بندیکت، لزوم توجه به هر درجه ای از مثبت شدن تست مزبور را مطرح می نماید.
  • بررسی های آنزیمی: اندازه گیری آنزیمهای GALK، GALT، CALE در گلبول های سفید فیبروبلاستها. تشخیص قطعی با اثبات کمبود با فقدان GALT در گلبول های قرمز صورت می گیرد.
  • با ادامه صدمه توبولهای کلیه علاوه بر مثبت شدن تست مواد احیاء کننده، دفع اسیدهای آمینه، آلبرمین و گلوکز از ادرار نیز مشاهده می شود.
  • آزمایش DNA و بررسی موتاسیون های این بیماری، مشخص می کند که نقص مربوط به کدام یک از آنزیم های  GALK، GALT و GALE است.

 


خانم دکتر

مرکز پارسیان آوید توسط پرسنل با مدرک تحصیلی مرتبط و کارشناسی با سابقه ۲۵ سال خدمت در مراکز درمانی و حرفه ای زیر نظر وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی راه اندازی شده و با استفاده از تجربیات تخصصی و فوق تخصصی با اعزام نیروهای حرفه ای و آموزش دیده خود ، افنخار رضایتمندی شما برای مراقیت از عزیزانتان را جهت تامین نیازهای شما دارا می باشد

دیدگاه خود را بنویسید