تغذیه در سالمندان و برنامه غذایی روزانه

تغذیه سالمندان

تغذیه در سالمندان و برنامه غذایی روزانه

سالخوردگان در هر جامعه اي اعم از جوامع پير يا جوان وجود دارند و درصدي از آن را تشكيل مي دهند. به طوري كه جمعيت سالخوردگان در جهان رو به افزايش است و اين گروه توجه خاص مي طلبند. پيــــــري واقعيتي است اجتناب ناپذير پس چه بهتر كه به جاي تسليم شدن خود را تجهيز كنيم تا بتوانيم بيشترين بهره را از اين دوره عمر ببريم و براي اين كار كافي است كه نظر واقع بينانه به آن داشته باشيم. يعني پيري را به عنوان دوره اي از مراحل گذراندن عمر بدانيم كه بايد همچنان از آن بهترين استفاده ها را برد. سلامتي افراد سالمند ارزش اقتصادي زيادي براي جامعه دارد چرا كه دولتها براي مراقبتهاي بهداشتي افراد مسن هر سال مبالغي را هزينه مي كنند كه خود مي تواند رقم قابل ملاحظه اي باشد و اين در حالي است كه پيشگيري و درمان در مقايسه با روشهاي درماني مقرون به صرفه است. از مشكلات شايع دوران سالمندي مشكلات تغذيه اي است. درآمد كم همراه با ساير عوامل اجتماعي، رواني و فيزيولوژيكي كه در سنين بالا بوجود مي آيند. احتمالاً از عوامل مؤثر در جذب ناكافي و عدم كفايت رژيم غذايي در برخــي از افراد مسن محسوب مي گردد.

الگوی غذایی مناسب برای سالمندان

الگویی غذایی مناسب برای سالمندان و مراقبت از سالمندان از نکات مهمی است که باید به آن توجه داشت.

  • مشکلات مؤثر بر وضع تغذیه فرد سالمند:تغییرات اعصاب ماهیچه ها و کاهش ترشح بزاق می تواند منجر به بروز مشکلات بلع در سالمندان شود. چنین حالاتی باعث ترس از خفگی و در نتیجه امتناع از خوردن غذا می شود.  کم آبی عمومی بدن و مصرف برخی داروها که باعث خستگی دهان می شود نیز گاهی اوقات مزید بر علت می شوند، سالمندان باید فقط در حالی که نشسته اند غذا بخورند، توجه داشته باشید خوردن غذا در وضعیت خوابیده، خطر ورود غذا به دستگاه تنفس و التهاب ریه را افزایش میدهد. از اینرو لازم است پرستار سالمند در موقع دادن غذا به سالمند توجه و دقت کافی و لازم را جهت مراقبت از سالمند  داشته باشد.
  • مشکلات روده ای: یبوست مشکل رایج بسیاری از سالمندان می باشد که احتمال می رود به دلیل دریافت ناکافی مایعات، موجب تولید مدفوع زیاد و نرم و تعداد دفعات اجابت مزاج می شود که با تغذیه مناسب و مراقبت از سالمند می شود این مشکل را کنترل کرد.

نیازهای تغذیه ای سالمندان:

  • انرژی : با افزایش سن به علت تغییرات متابولیسم،کاهش فعالیت بدنی و کاهش بافت ماهیچه ای نیاز به انرژی نیز کاهش می یابد، نیازهای انرژی در افراد سالمند زن حدود ۱۴۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلوکالری و برای سالمند مرد حدود ۱۶۰۰تا ۲۴۰۰ کیلوکالری است. برای افراد سالمند دارای فعالیت محدود کل انرژی مورد نیاز نزدیک به ۱۱۰۰ تا ۱۳۰۰در زنان و ۱۳۰۰تا ۱۶۰۰در مردان می باشد.
  • چربی ها: کاهش و کنترل چربی و انرژی دریافتی در دوران سالمندی می تواند منجر به کاهش دریافت اسیدچرب ضروری اسیدلینولئیک شود. ضمن آن که تأکید بر محدودیت مصرف موادغذایی سرخ شده وجود دارد ولی مصرف یک قاشق سوپخوری روغنهای گیاهی به منظور تأمین اسید لینولئیک و ویتامین ای “ای” ضروری است.در ضمن  توصیه می شود ۲۵ تا ۳۰ درصد انرژی کل مورد نیاز از طریق چربیها تأمین شود.
  • ویتامین ها: ظاهراً بالارفتن سن تأثیری در میزان نیاز و جذب این ویتامین ها ندارد و کمبود این ویتامینها در افراد پیر به علت دریافت ناکافی این ویتامینها است که با بهبود رژیم غذایی این کمبودها برطرف می شود. .
  • ویتامین های محلول در آب: تیامین، ریبوفلاوین و نیاسین از جمله ویتامینهایی هستند که در متابولیسم انرژی دخالت دارند و میزان نیاز به آنها بستگی به میزان دریافت انرژی دارد و به این دلیل که در افراد سالمند دریافت انرژی محدود است پس نیاز به این ویتامینها هم کم می شود اما کمبود این ویتامینها معمولاً ناشی از کمبود مصرف پایین تر از نیاز آنها است. به طوری که کمبود ریبو فلاوین در افرادی که مواد لبنی کمتر مصرف می کنند دیده می شود.
  • مواد معدنی: در افراد مسن به دلیل تغییرات دستگاه گوارش جذب آهن کمتر انجام می شود و همچنین مصرف آنتی اسیدهایی که موجب افزایش “پی اچ” معده می شوند و برخی از داروها مانند کلسترآمین نیز منجر به کاهش میزان جذب آهن در بدن میگردد. به دلیل قطع عادت ماهیانه زنان در سنین سالمندی میزان مورد نیاز مردان و زنان سالمند به آهن یکسان است و توصیه می شود روزانه ۱۰ میلی گرم آهن مصرف کنند.
  • مواد غذایی غیرمجاز:مصرف غذاهای چرب و سرخ شده ، سس مایونز، سبزیهای نفاخ مثل کلم، گل کلم و تربچه مصرف تخم مرغ به سه عدد در هفته محدود شود.
  • پروتئین: متابولیسم پروتئین در طول حیات فرد همواره در بدن ادامه دارد. هر چند با افزایش سن رشد بدن متوقف می شود. ولی حتما باید پروتئین کافی مصرف شود تا جایگزین مناسبی که اجباراً به دلیل مرگ سلولهای پوست و مخاط دستگاه گوارش و ترشحات بدن و محصولات زاید حاصل از متابولیسم از دست رفته است جبران شود.
  • ویتامین ب 12: در بعضی از افراد سالمند جذب ویتامین  “بی۱۲” مختل می شود. وجود فاکتور داخلی در شیره معده برای جذب این ویتامین ضروری است. کمبود فاکتور داخلی می تواند سبب بروز کمبود این ویتامین شود کاهش جذب آن می تواند در اثر عوامل مختلفی مثل گاستروکتومی، فقدان اسیدکلریدریک معده، التهاب مزمن معده و کاهش ترشحات معده ایجاد شود. همچنین مصرف کم گوشت قرمز، ماهی و طیور در سالمندان به دلیل محدودیت درآمد و یا مشکلات جویدن غذا، ممکن است علت این کمبود باشد چون افراد سالمند معمولاً کمبود مصرف محصولات گوشتی را با افزایش مصرف شیر و پنیر نیز جبران نمی کنند.

توصیه های غذایی برای تغذیه سالمندان:

  • رژيم غذايي سالمندان بايد حـــاوي موادغذايي غني از ويتامين ها و املاح و به ويژه كلسيم باشد.
  • در سالمنداني كه جويدن غذا براي آنها مشكل است، مصرف غذاهاي نرم مثل انواع پوره، گوشتهاي نرم، سوپها، آشهايي كه حبوبات زياد ندارند و آب ميوه توصيه مي شود.
  • تعداد وعده هاي غذا بايد زياد (حداقل روزي 5 وعده) و مقدار غذا در هر وعده كم باشد..
  • چاي و قهوه غليظ نبايد مصرف شود و استفاده از آنها نيز بايد پس از ساعت 6 بعدازظهر محدود شود. پس از صرف شام و شبها نبايد از چاي و قهوه استفاده شود زيرا موجب بيداري فرد خواهد شد.
  • مصرف تخم مرغ به 3 عدد در هفته محدود شود..
  • از مصرف ادويه، غذاهاي چرب و سرخ شده، سس مايونز، سبزيهاي نفاخ مثل كلم و گل كلم بايد پرهيز نمود.
  • برخي از سالمندان ممكن است مبتلا به فشارخون باشند در اين گونه مواد رژيم غذايي كم سديم و در صورت نياز كاه وزن پيشنهاد مي شود.
  • از مصرف الكل و كشيدن سيگار بايد اجتناب كرد.
  • به مسئله تداخل داروها با غذا توجه شود.
نام گروه های غذایی مقدار مصرفی در روز
شیر و فرآورده های آن دو ليوان شير يا ماست (مي توان به جاي يك  ليوان ماست از 45 تا 60 گرم يا يك قوطي كبريت پنير و يا يك ليوان كشك پاستوريزه استفاده كرد)
گوشت و حبوبات و مغزها 60 گرم گوشت بدون چربي پخته (مي توان به صورت متنوع به جاي گوشت از يك ليوان حبوبات پخته، يا 2 عدد تخم مرغ متوسط و يا نصف ليوان مغز گردو يا فندق يا بادام و غيره نيز استفاده كرد)
میوه ها 200 گرم يا به اندازه حجم يك ليوان معمولي از ميوه فصل (بهتر است روزانه از انواع مركبات استفاده گردد)
سبزی ها 200 گرم از انواع سبزي هاي برگي شكل و غده اي (مي توان از يك ليوان سبزيجات برگي خام يا نصف ليوان سبزيهاي پخته مانند اسفناج، كاهو، كرفسها، كلم و ساير سبزيها) و يك عدد متوسط از سبزيجات غده اي مانند گوجه فرنگي، خيار، فلفل دلمه اي به صورت متنوع روزانه استفاده كرد.
نان و غلات 4 كف دست نان يا يك كفگير ماكاروني يا برنج يا يك ملاقه بلغور گندم يا جو
مایعات 5 تا 8 لیوان

 

 


خانم دکتر

مرکز پارسیان آوید توسط پرسنل با مدرک تحصیلی مرتبط و کارشناسی با سابقه ۲۵ سال خدمت در مراکز درمانی و حرفه ای زیر نظر وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی راه اندازی شده و با استفاده از تجربیات تخصصی و فوق تخصصی با اعزام نیروهای حرفه ای و آموزش دیده خود ، افنخار رضایتمندی شما برای مراقیت از عزیزانتان را جهت تامین نیازهای شما دارا می باشد

دیدگاه در"تغذیه در سالمندان و برنامه غذایی روزانه"

  1. […] روزانه آنها نیز پایین تر بود. همچنین اشتها به غذا در سالمندان تنها و منزوی کمتر از سالمندان غیر منزوی بود. تنهایی و […]

  2. […] مسن و کسانیکه از نظر سنی سالمند هستند بهتر است برنامه غذایی منظم و سالمی داشته باشند […]

دیدگاه خود را بنویسید