تنظیم قند خون

تنظیم قند خون

حد طبیعی قند خون یک انشان بالغ بین 70 تا 140 است و قند کمتر از 70 یا بالای 140 غیر طبیعی است. همانطور که پیشتر گفتیم بیماران دیابتی دچار دو نوع اختلال قند خون می شوند:

کاهش شدید قند خون

افزایش غیر طبیعی قند خون

قند خون

اکنون به بررسی علل، علایم و درمان هر یک از این دو مشکل و راههای پیشگیری از آنها پردازیم

کاهش شدید قند خون

بیماران دیابتی ممکن است به علل گوناگونی دچار کاهش شدید قند خون شوند. شایعترین علت، نخوردن یک وعده ی غذا است. علل دیگر عبارتند از ورزش و فعالیت بدنی سنگین، تزریق زیاد از حد انسولین، مصرف بیش از اندازه ی قرص های ضد قند خون، نارسایی غده ی فوق کلیوی، نارسایی کلیوی، ورود به دوره ی بهبود موقت در دیابت نوع اول، مصرف الکل، مصرف پروپرانولول یا کلوفیبرات یا فن فلورامین یا آسپیرین یا تتراسیکلین یا فورازولیدون، نارسایی کبدی شدید.

شروع علایم کاهش قند خون از چه زمانی است؟ قاعدتاً هنگامی که قند از 70 کمتر شود علایم به تدریج پدید می آید ولی شدت آنها در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است شدت علایم در فردی که قند خون وی 50 است  از کسی که قند خون وی 45 می باشد شدیدتر باشد. به طور کلی علایم اولیه به صورت احساس گرسنگی و دل ضعفه، مالش سردل، تمایل شدید به خوردن غذا به ویژه مواد شیرین، رنگ پریدگی و سردی پوست، عرق کردن، عصبانیت و بی قراری، لرزش دستها و اضطراب و تند شدن ضربان قلب می باشد.

اگر در این مرحله، بیمار قند مصرف کند علایم به سرعت بر طرف می شود، در غیر این صورت کم کم دچار گیجی، سردرد، ضعف، پرخاشگری، ناهماهنگی حرکات، دوبینی، تشنج و نهایتاً اغما خواهد شد. متاسفانه افت تند خون عارضه ی جدی و حادی است که می تواند فرد را به سرعت به اغما ببرد ولی خوشبختانه درمان آن بسیار آسان و قاطع است. کافی است چند حبه قند یا نبات، کمپوت، مواد شیرین، یک میوه یا یک تکه نان یا نوشابه همیشه در دسترس داشته باشید و به محض بروز چنین علایمی آنها را مصرف نمایید. غذاهای اصلی را همیشه سر وقت بخورید. اگر ظرف 15 دقیقه بهتر نشوید به پزشک اطلاع دهید. در مقدار مصرف  انسولین یا قرص ضد قندخون دقت کنید. اگر مقدار مصرف تصادفاً بیش از حد توصیه شده بود به پزشک اطلاع دهید.

گاهی افت قند خون هر شب، هنگام خواب پیش می آید که به صورت خروپف و تعریق شبانه و کابوس و از خواب پریدن و سبک شدن خواب، سردرد و ضعف و تهوع و خستگی صبحگاهی می باشد که باید به پزشک اطلاع دادتا مصرف انسولین یا قرص ضد قند را کاهش دهد و یا اینکه شبها پیش از خواب کمی غذا مصرف شود.

به طور کلی شیوع کاهش قند خون در مبتلایان به دیابت نوع اول که انسولین به خود تزریق می کنند بیشتر است و 7 درصد موارد مرگ و میر این بیماران به علت افت شدید قند خون می باشد. این بیماران باید به مقدار تزریق انسولین و اعداد روی سرنگ کاملاً دقت نمایند.

افزایش غیر طبیعی قند خون

همانطور که گفتیم اگر قند خون بالاتر از 140 باشد نشانه ی دیابت است. بیماران دیابتی باید با مصرف داروهایی که پزشک تجویز نموده و با رعایت نکات بهداشتی در تغذیه و فعالیت بدنی، قند خون خود را در حالت ناشتا در حد زیر 140 حفظ نمایند. مصرف  بیش از حد غذا به ویژه غذاهای شیرین یا پر نشاستهف مصرف انواع نوشابه ها و حتی شربت های دارویی، عدم مصرف انسولین یا قرصهای قند خون، عدم مصرف آب و مایعات کافی و عفونت ها و بیماری های تب دار یا ناراحتی های شدید روحی از علل شایع افزایش قند خون هستند.

بیماران مبتلا یه دیابت نوع اول که هر روز انسولین تزریق رگولار تزریق کنند تا قند خون آنها به قدر کافی پایین بیاید و سپس با مصرف قرصهای ضدقند از قبیل گلی بن کلامید و رعایت رژیم و فعالیت بدنی، قند خون خودرا زیر 140 نگاه دارند.

به طور کلی قند خون بالای 240 نشانه ی فوریت پزشکی است بخصوص در مبتلایان به دیابت نوع اول که انسولین تزریق می کنند اگر قند خون بالاتر از 240 برود فرد را به طرف اغمای دیابتی می برد زیرا در این حالت مقدار زیادی اسید و مواد ستونی دیده خواهد شد. علایم شروع اغمای دیابتی به صورت تشنگی مفرط، ضعف و بی حالی، تهوع و استفراغ، تند و عمیق شدن تنفس، تند شدن ضربان قلب، تب خفیف، ایجاد بویاستون در هوای تنفس و کم کم، گیجی ، ضعف شدید، اغتشاش شعور اغما. یکی از نشانه های اولیه افزایش قند خون، خشک شدن دهان است و لذا کسی که قند خون وی بالا رفته معمولاً مرتباً با زبان، بلهای خود را خیس می کند که این علامت  جالب و مهمی است. تشخیص افتراقی علایم بالا رفتن قند خون از علایم افت شدید قند خون بسیار مهم است زیرا اگر بیمار دچار کاهش قند خون باشد و مجدداً با تصور افزایش قند خون به خود انسولین تزریق کند به سرعت دچار اغمای ناشی از کاهش قند خون می شود. بنابراین نسبت به تشخیص این دو حالت هشیار باشید. اغمای ناشی از افزایش قند خون با یک آزمایش خون به راحتی تشخیص داده می شود ولی اگر این امکانات در دسترس نیست و امکان مراجعه سریع به پزشک یا بیمارستان نیز وجود ندارد باید ابتدا تشخیص دهید که قند خون شما پایین است یا بالا. برای این کار به علایم بالینی توجه کنید، کسی که دچار کاهش قند خون شده، احتمالاً آن روز قرص یا انسولین را کمتر مصرف کرده یا اصلاً مصرف نکرده، یک وعده غذا نخورده یا کمتر خورده و یا فعالیت بدنی زیادی کرده است. و اکنون احساس گرسنگی و تمایل شدید به قند دارد، عرق کرده و پوستش رنگ پریده و سرد است و عصبانی و بی قرار است.  ولی کسی که قند خونش به شدت بالا رفته، پوستش سرخ و گرم است، احساس گرسنگی و تمایل به غذا ندارد بلکه حالت تهوع و استفراغ به او دست داده و مرتباً تشنه می شود و آب زیاد می خورد و ادرار وی نیز زیاد شده است. به هر حال در صورت تردید باید اول به بمیار مواد قندی بخورانید اگر بهتر نشد وی را به پزشک برسانید تا با ارزیابی قند خون اقدام مناسب انجام شود. اگر مطمئن باشد که قن خون بالاست باید فوراً 5 تا 10 واحد انسولین کریستال به طور زیر جلدی یا عضلانی به مریض تزریق کنید و او را به پزشک برسانید. مهمترین نکته، دادن مایعات فراوان به بیمار است. به هیچ وجه نباید وی را از خوردن آب و مایعات منع کنید. بیماری که در شرف اغمای دیابتی است اگر آب فراوان بنوشید به احتمال زیاد دچار اغما نمی شود و می توان وی را به بیمارستان رساند تا تحت آزمایش ها و درانهای ویژه قرار گیرد.


خانم دکتر

مرکز پارسیان آوید توسط پرسنل با مدرک تحصیلی مرتبط و کارشناسی با سابقه ۲۵ سال خدمت در مراکز درمانی و حرفه ای زیر نظر وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی راه اندازی شده و با استفاده از تجربیات تخصصی و فوق تخصصی با اعزام نیروهای حرفه ای و آموزش دیده خود ، افنخار رضایتمندی شما برای مراقیت از عزیزانتان را جهت تامین نیازهای شما دارا می باشد

دیدگاه خود را بنویسید