دیابت و سالمندان

پرستار سالمند دیابتی

دیابت و سالمندان

دیابت یا بیماری قند، یک اختلال متابولیک (سوخت و سازی) در بدن است. در این بیماری توانایی تولید انسولین در بدن از بین می رود و یا بدن در برابر انسولین مقاوم شده و بنابراین انسولین تولیدی نمی تواند عملکرد طبیعی خود را انجام دهد. چهارمین علت مرگ ومیر در کشورهای توسعه یافته دیابت است و برای سلامت جهان تهدید بزرگ محسوب می شود.

دیابت و سالمندی

بروز دیابت در سنین 70-60 سالگی افزایش می یابد و شیوع آن 3 برابر بیش از سنین متوسط عمر است یکی از مشکلات آن است که شخص ممکن است مبتلا به بیماری دیگری نیز باشد که کنترل قند خون را مشکل تر می سازد.

نقش اصلی انسولین پایین آوردن قند خون توسط مکانیزم های مختلفی است. دیابت دو نوع اصلی دارد.

در دیابت نوع یک تخریب سلولهای بتا در پانکراس منجر به نقص تولید انسولین می شود و در نوع دو مقاوت پیشرونده بدن به انسولین وجود دارد که در نهایت ممکن است به تخریب سلول های بتای پانکراس و نقص کامل تولید انسولین منجر شود.

در دیابت نوع دو مشخص است که عوامل ژنتیکی، چاقی و کم تحرکی نقش مهمی در ابتلای فرد دارند.

افراد سالمندی که در معرض ابتلا به دیابت و یا پیشرفت دیابت قبلی هستند، معمولاً علائم کلاسیک دیابت را بروز نمی دهند. در واقع به دلیل این تغییرات فیزیولوژیکی مرتبط با سن، بعضی از علائم دیابت مخفی مانده و یا تشخیص آن مشکل می شود. افراد سالمند معمولاً دچار این علائم نمی شوند، اما ممکن است بی حال و مریض احوال باشند و یا با وجود اشتهای طبیعی، وزنشان به تدریج کم شود. از این رو بهتر است انجام آزمایش خون جهت بررسی قند خون جزئی از معاینات معمول افراد سالمند باشد.

دیابت یک بیماری مزمن و جدی است که نیاز به مراقبت و نظارت مداوم جهت کنترل مطلوب قند خون و پیشگیری از بروز عوارض ناشی از قند خون بالا دارد.

بالا رفتن قند خون:

شامل  تکرار ادرار یا بی اختیاری و تشنگی است، خستگی، خواب آلودگی، گیجی و آشفتگی نیز به دنبال دارد.

علت ایجاد دیابت:

  • وراث
  • استرس
  • شرایط محیطی
  • ابتلا به بیماریهای عفونی
  • سن بالای 45 سال
  • فشار خون بالا

تشخیص دیابت در سالمندان:

نشانه های این بیماری در سالمندان کمتر از افراد کم سال مشهود است. آنها معمولاً دچار تشنگی شدید یا افزایش و تکرر ادرار نمی شوند اما ممکن است بیحال، یا مریض احوال باشند یا وزنشان به تدریج کم می شود لذا آزمایش خون بسیار ضروری است.

افت قند خون:

بدنبال افت قند خون تغییراتی در جریان خون مغز رخ می دهد که ممکن است سرخرگهای سفت شدۀ سالمندان نتوانند این تغییرات را به راحتی بپذیرند.

آنهایی که تنها زندگی می کنند ممکن است زمین بخورند یا بی هوش شوند، پایین افتادن قند خون موجب لرز و پایین آمدن دمای بدن نیز می شود. همچنین از نشانه های دیگر افت قند خون، فراموشی، اغتشاش شعور، رنگ پریدگی، تعریق و تحریک پذیری است.

یک عفونت ویروسی نیز سبب افزایش قند خون می شود. یبوست نیز یکی از نشانه های افزایش قند خون است.

لذا باید سریعاً قند خون را اندازه گیری کرد اگر امکان نداشت کمی قند به بیمار بخورانید و آثار آن را مشاهده کنید. قرار گرفتن در هوای سرد نیز خطر مضاعف افت قند خون و دمای بدن را دارد.

در هر فرد مبتلا به دیابت، قند خون باید در محدوده طبیعی یعنی 70 تا 110 میلی گرم در دسی لیتر باشد ولی افرادی که قند خون طبیعی دارند بیش از افرادی که قند خون آن ها بالاتر از محدوده طبیعی است در معرض افت قند خون هستند. افراد جوان در مقایسه با سالمندان، معمولا حملات ناشی از افت قند خون را سریع تر شناسایی و درمان می کنند.

درمان دیابت به طور کلی در سالمندان مشابه جوانان است با این تفاوت که گاهی اوقات ناتوانی ها و مشکلات جسمانی و یا اختلال در کارکرد بعضی اعضای حیاتی بدن مانند قلب و کلیه در بعضی از سالمندان، منجر به این می شود که اجرای درمان هایی که در گروه سنی جوانان معمول و رایج است، در مورد سالمندان به سختی صورت گیرد و لذا تصمیم گیری درمانی بر حسب وضعیت فعالیت بدنی و شرایط کارکرد اعضای حیاتی سالمند تفاوتهایی ولو جزئی خواهد داشت.

قرص های خوراکی پائین آورنده قند خون که 90-80% از افرادی که پس از 60 سالگی در آنها دیابت تشخیص داده می شود فاقد مصرف انسولین با موفقیت قابل درمان هستند.

انسولین که بسیاری از سالمندان خود آمپولهای انسولین را تزریق می کنند برخی از سالمندان دارای مشکلات بینایی، کند بودن حرکات و قوۀ ادراک هستند اگر کشیدن انسولین به درون سرنگ برای آنها مشکل باشد باید مقدار مورد نیز توسط فردی که از وی مراقبت می کند داخل سرنگ کشیده شود و به صورت آماده در یخچال نگهداری گردد.

مراقبت از سالمندان دیابتی

هر فرد سالمند باید نوشته های حاوی اطلاعات مربوط به بیماری فعلی، قبلی و اعمال جراحی انجام شده، داروهای که مصرف می کند یا حساسیت دارد را همراه داشته باشد.

توجه داشته باشید که سکته های قلبی در این بیماران ممکن است با درد زیادی همراه نباشد یا فاقد علامت باشد.

مراقبت از چشمها

مراقبت از چشمها حداقل سالی یکبار برای معاینه دقیق به چشم پزشک مراجعه کنند.

مشاهده افزایش عوارض ناشی از آسیب بافیت در دیابت از جمله رتینوپاتی ( بیماری شبکیه چشم ) در افرادی که بیش از پنجاه سال از آغاز ابتلای آنها به دیابت می گذرد ، طبیعی می باشد .

هر کسی ممکن است در سنین بالا به آب مروارید دچار شود ولی این بیماری در دیابتی ها شایعتر است .

تاری دید نیز یکی از علامتهای آب سیاه ( گلوکوم : بالا رفتن فشار داخل چشم ) که درمان پذیر می باشد و در دیابتی ها شایعتر است. از دیگر علل تاری دید در دیابتی ها بالا رفتن میزان قند خون است.

هیچوقت قبل از معاینه مجدد توسط چشم پزشک، اقدام به خرید عینک جدید نکنید زیرا در اینصورت ممکن است پول خود را هدر داده باشید

مراقبت از پاها

زخم پا یکی از دلایل شایع بستری شدن سالمندان دیابتی در بیمارستان است، افراد مسن باید هر روز پاهای خود را باز بینی کنند، اگر خود نمی تواند از فرد دیگری کمک بگیرند.

پاها باید هر روز شسته و خشک و در صورت لزوم چرب شوند .

هر روز باید جورابهای تمیز پوشیده شود .

ناخن های پا باید صاف کوتاه گردند تا لبه های تیز نداشته باشند و هیچگاه از ته بریده نشوند .

اگر جریان خون پاها ضعیف شده است باید در زمستان آنها را گرم نگه داشت . پوشیدن کفش و پوتینهایی که آستر پشمی یا کرکی دارند سودمند است .

همواره از پوشیدن کفش ، دمپایی یا جورابهای تنگ خودداری شود .

در صورت مشاهده هر پدیده غیرعادی باید فوراً با پزشک متخصص تماس گرفت .

تغذیه مناسب در سالمندان دیابتی

سالمندان باید دربارۀ میزان غذایی که می خورند دقت کنند و آن را به مقدار غذایی مورد نیازشان تنظیم نمایند، به گونه ای که وزن مطلوب خود را کسب کنند و در همان وزن باقی بمانند سعی کنند از نانهای سبوس دار، لوبیا و عدس، سبزیجات و میوه جات تازه، لبنیات، کم چرب بیشتر استفاده کنند آنها باید روزی 7 تا 8 لیوان آب بنوشند.

تغییر عادات غذایی پس از هفتاد سال برای فرد دشوار است . سعی کنید عادات غذایی افراد سالمند دیابتی را یکباره تغییر ندهید .

 


خانم دکتر

مرکز پارسیان آوید توسط پرسنل با مدرک تحصیلی مرتبط و کارشناسی با سابقه ۲۵ سال خدمت در مراکز درمانی و حرفه ای زیر نظر وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی راه اندازی شده و با استفاده از تجربیات تخصصی و فوق تخصصی با اعزام نیروهای حرفه ای و آموزش دیده خود ، افنخار رضایتمندی شما برای مراقیت از عزیزانتان را جهت تامین نیازهای شما دارا می باشد

دیدگاه خود را بنویسید