روماتیسم مفصلی

روماتیسم فصلی

روماتیسم مفصلی

روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید) یک بیماری خودایمنی، یعنی بیماریی است که به موجب آن، سیستم ایمنی به بافت‌های خود حمله می‌کند. اگر چه علل روماتیسم مفصلی مشخص نیست، نظریه‌های متعددی درباره‌ی این مطلب ارائه شده‌اند که چه گروهی بیش از دیگران در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارد. این علت به ترکیبی از عامل‌های هورمونی یا محیطی و ارثی یا ژنتیک مربوط می‌شود. روماتیسم مفصلی و به خصوص روماتیسم زانو در زنان درصد شیوع بالاتری دارد و زنان سه برابر بیش از مردان به این بیماری مبتلا می‌شوند. اگرچه رماتیسم زانو در هر سنی می‌تواند شروع شود، بر اساس اکثر پژوهش‌ها میان‌سالی دوره‌ای است که غالباً این بیماری برای نخستین بار نمود می‌یابد.

علت روماتیسم مفصلی

  • سر درد
  • گردن درد
  • احساس غیرطبیعی مانند سوزش یا تیر کشیدن
  • ضعف بازوها یا پاها
  • فلج ناقص (پاراپارزی)
  • تورم مفصل ـ مفصل‌ها معمولاً حساس، دردناک و متورم می‌شوند.
  • درد
  • سفتی و خشکی صبحگاهی که بیش از 30 دقیقه طول می‌کشد (یا در صورت استراحت در طول روز، خشکی مفصل بروز می‌یابد که بیش از 30 دقیقه طول می‌کشد).
  • کاهش دامنه حرکتی مفصل و قدرت عضله
  • خستگی مزمن
  • کاهش اشتها
  • تب
  • دشواری در خوابیدن

بیماری روماتیسم مفصلی دارای الگویی متقارن است؛ بنابراین اگر مچ راست صدمه دیده باشد، علائم در مچ چپ نیز بروز می‌یابد.

شایان ذکر است که علایم روماتیسم مفصلی در هر بیمار به شیوه‌ای متفاوت بروز می‌یابد. ممکن است علائم رماتیسم ستون فقرات حالت رفت و برگشتی داشته باشد یا چندین سال دوام داشته باشد. احتمال دارد بیمار تب نداشته باشد، اما از اختلال‌های خواب رنج ببرد. با توجه به آنچه گفته شد ممکن است بیمار با علائمی مواجه شود که در فهرست فوق به آن‌ها اشاره نشده است.

علائم شایع روماتیسم زانو عبارتند از: تورم و آب آوردن زانو، احساس گرمی در زانو، خشکی و بی‌حرکتی، درد و اختلال در عملکرد زانو (و البته دیگر مفاصل مانند مچ دست، انگشتان، آرنج و مچ پا). این علائم معمولا در هر دو طرف بدن به طور یکسان ایجاد می‌شوند. به نظر می‌رسد که علائم روماتیسم مفصلی زانو در هر یک از بیماران با الگوی متفاوتی ایجاد می‌شود و طبعاً شدت علائم روماتیسم پا نیز متفاوت هستند. روماتیسم تک‌چرخه‌ای یا مونوسایکل (Monocyclic) تنها دارای یک دوره است و بیماران مبتلا به این نوع روماتیسم اظهار می‌کنند که علائم مربوط به بیماری تنها طی یک دوره ایجاد شده و سپس دیگر هرگز بازنگشته است. بهبود علائم این نوع روماتیسم می‌تواند در نتیجه‌ی درمان روماتیسم مفصلی موفق باشد. اما روماتیسم پیش‌رونده (Progressive) به طور پیوسته شدت پیدا می‌کند و علائم ناشی از آن نیز به مرور زمان شدیدتر می‌شوند.

علت

علت روماتیسم مفصلی حمله کردن سیستم ایمنی به لایه داخلی غشاء مفصل یا غشاء سینوویال (لایه غشاهای پیرامون مفصل) است. التهاب حاصله غشاء سینوویال را ضخیم می‌کند و در نهایت غضروف و استخوان درون مفصل را از بین می‌برد.

تاندون‌ها و رباط‌های (لیگامان‌ها) نگهدارنده‌ی مفاصل در کنار یکدیگر، ضعیف و کشیده می‌شوند و به تدریج مفصل شکل طبیعی و نظم خود را از دست می‌دهد.

پزشکان اطلاعی از علت شروع این فرایند ندارند، هر چند ظاهراً مؤلفه‌ی ژنتیکی بی‌تأثیر نیست. اگرچه ژن‌ها واقعاً باعث بروز رماتیسم مفصلی نمی‌شوند، بااین حال فرد را در برابر عامل‌های محیطی آغاز کننده بیماری (مانند عفونت ناشی از باکتری‌ها و ویروس‌های خاص) آسیب‌پذیرتر می‌سازند.

 

نقش و اثر تغذیه در پیشگیری و درمان

نوع تغذیه ، میزان انرژی دریافتی از طریق تغذیه روزمره ، انتخاب یا حذف آگاهانه یک ماده غذایی در پیشگیری ، تسکین یا تقلیل التهاب مفاصل به خصوص مفاصل حرکتی ، اثرات ملموس و اثبات شده ای دارد .

حتی به موازات درمان های دارویی یا جراحی و فیزیوتراپی ، اجرای یک برنامه غذایی متناسب با نوع التهاب و فرسودگی و تخریب مفاصل ، اثرات فوق را تقویت و طول مدت مورد نظر انتظار بهبودی را کوتاه تر می سازد . برای روشن شدن موضوع به چند مثال توجه کنید :

  • عوامل کمک کننده به بروز بیماری ممکن است تحت تأثیر نوع مواد غذایی مصرفی و ترکیبات خاص موجود در آن قرار گیرند ، مانند اثرات نامطلوب پورین در بیماری نقرس که از طریق مصرف انواع گوشت ها ، امعا و احشا ، حبوبات به ویژه عدس ، غلات حاوی سبوس و قارچ و اسفناج در بدن تولید می شود .
    غذاهای نامناسب و غنی از پورین برای افرادی که در معرض خطر ابتلا به نقرس هستند عبارتند از : گوشت قرمز به خصوص فیله کباب ، گوشت خرگوش ، پوست سرخ کرده پرندگان که حاوی ۳۰۰ میلی گرم پورین است ، انواع کالباس ، قلوه و جگر گاو ، ( ۳۵۰ میلی گرم پورین ) ، کنسرو ماهی های سرخ کرده با پوست ( ۳۲۰ – ۱۳۰ میلی گرم پورین ) حبوبات ، لوبیای سویای خشک یا به صورت آجیل ( ۲۲۰ میلی گرم ) عدس ( ۲۰۰ میلی گرم ) لوبیای سفید ( ۱۸۰ میلی گرم ) ، نخود ( ۵۰ میلی گرم ) ، و در مغزها دانه خشخاش ( ۱۷۰ میلی گرم ) تخم آفتابگردان ( ۱۶۰ میلی گرم ) ، بادام زمینی ( ۹۰ میلی گرم ) و کنجد ( ۸۰ میلی گرم ) .
  • بعضی از ترکیبات دارای اثرات مساعد کننده یا بازدارنده در روند ایجاد التهاب مفاصل یا تشدید سرعت تغییر شکل و فرسودگی مفاصل هستند . مثلاً در مبتلایان به انواع آرتریت و پلی آرتریت ها ، حذف یا جایگزین کردن بعضی از مواد غذایی حاوی ترکیبات آغازگر –  که ساخت و تولید مواد محرکه را افزایش یا کاهش می دهند … مانند مواد غذایی حاوی اسیدهای چرب اشباع شده و اسید آراشیدونیک .
  • میزان غذای دریافتی دارای اثرات غیر مستقیم بر افزایش و کاهش فشار وارده به مفاصل مهم بدن از طریق افزایش وزن و بروز چاقی تحت تأثیر مصرف غذاهای متراکم از انرژی ، یا برعکس کاهش اصولی و تدریجی وزن بدن توسط مواد غذایی حجیم ولی با تراکم انرژی کمتر است .
  • تغییر نوع ، میزان ، کیفیت غذای مصرفی و افزایش فعالیت های بدنی به صورت زنجیره ای می تواند موجب پیشگیری یا تعدیل و درمان بیماری هایی که زمینه ساز پیدایش یا تشدید بیماری های مختلف دیگر هستند ، شود که مانند دیابت ، آرترواسکلروز ، اختلالات سوخت و ساز چربی های خون یا آلرژی و حساسیت به مواد غذایی مصرفی ( مانند عدم تحمل به لاکتوز ، فروکتوز و گلوتن ) .

 


خانم دکتر

مرکز پارسیان آوید توسط پرسنل با مدرک تحصیلی مرتبط و کارشناسی با سابقه ۲۵ سال خدمت در مراکز درمانی و حرفه ای زیر نظر وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی راه اندازی شده و با استفاده از تجربیات تخصصی و فوق تخصصی با اعزام نیروهای حرفه ای و آموزش دیده خود ، افنخار رضایتمندی شما برای مراقیت از عزیزانتان را جهت تامین نیازهای شما دارا می باشد

دیدگاه خود را بنویسید