سنگ کلیه

سنگ کلیه

سنگ کلیه

به طور طبیعی، مواد زائد فرآیندهای شیمیایی بدن از طریق کلیه ها تصفیه شده و به ادرار ریخته می شوند. وقتی که ادرار از مواد زائدی که می توانند کریستالیزه شده و شکلی سنگ مانند را ایجاد کنند اشباع می شود، یا وقتی که مواد شیمیایی که به طور طبیعی از این روند کرستالیزه شدن جلوگیری می کنند وجود نداشته باشند، سنگ های کلیه ساخته می شوند. ساختن سنگ های کلیه می تواند چندین سال طول بکشد.

اگر سنگ های کلیه کوچک باشند، ممکن است از جای خود در کلیه کنده شده و در دستگاه اداری حرکت نمایند و در نهایت از طریق ادرار از بدن خارج می شوند. سنگ های بزرگتر در کلیه باقی می مانند اما این سنگ ها نیز ممکن است حرکت کرده و وارد حالب شوند (حالب لوله ای است که ادرار را از کلیه ها به مثانه می رساند) اگر یک سنگ در حالب قرار بگیرد می تواند باعث بروز دردهای شدیدی شود. وجود یک سنگ بزرگ در داخل کلیه معمولاً دردناک نمی باشد اما می تواند خطر بروز عفونتهای ادراری را افزایش دهد.

علل ایجاد سنگ های کلیه

وقتی که غلظت زیادی از مواد حل شده در ادرار موجود داشته باشد خطر تشکیل سنگ های کلیوی افزایش می یابد. عدم مصرف کافی مایعات باعث افزایش خطر ایجاد سنگ های کلیه می شود. وقتی که آب بدن کم باشد، کلیه ها برای این که این آب کم را در بدن حفظ نمایند ادرار کمتری تولید می کنند و در نتیجه ادراری که ساخته می شود غلظت خیلی زیادی خواهد داشت. افرادی که در مناطق با آب و هوای گرم زندگی می کنند اگر به اندازه کافی آب نخورند و جبران آن آبی که از طریق عرق ریزش از بدنشان خارج می شود را نکنند بشتر مستعد ابتلاء به سنگ های کلیه خواهند شد.

بر اساس نوع مواد زائدی که در ادرار وجود دارد انواع مختلف سنگ های کلیه می توانند ساخته شوند. اکثر سنگ های کلیه از جنس نمک های کلسیمی هستند. این سنگ ها مم کن است در افرادی که رژیم غذایی آنها سرشار از کلسیم و یا ماده ای به نام اسید اگزالیک می باشد بیشتر  دیده شود. همچنین در افرادی که غده پاراتیروئید آنها تولید مقادیر زیاد هورمون پاراتورمون می کند نیز این سنگهای کلسیمی بیشتر دیده می شود زیرا این هورمون باعث می شود که میزان کلسیم خون بالا برود. درصد کمی از انواع سنگ های کلیه را سنگهایی که حاوی اسید اوریک هستند تشکیل می دهد و این سنگ ها در افرادی که دچار بیماری نقرس بیشتر دیده می شود.

سنگ های کلیه همچنین ممکن است بر اثر عفونته ای طولانی مدت دستگاه ادراری هم ایجاد شوند. در چنین مواردی، سنگها به شکل شاخ گوزن ساخته می شوند و حفره مرکزی کلیه را پر میکنند. به ندرت سنگهای ادراری از ماده ای به نام سیستین ساخته مب شوند. سیستین به طور غیر طبیعی در افرادی که دچار بیماری ارثی سیستینوری هستند در ادرارشان دیده می شود. سنگهای کلیوی همچنین با مصرف بعضی از داروها مثل داروی ایندیناویر (indianavir) که برای درمان ایدز بکار می رود ایجاد می شوند.

علایم سنگهای کلیه

سنگ های خیلی کوچک کلیه ممکن است بدون اینکه باعث بروز علایمی شوند که از طریق ادرار به خارج دفع گردند. سنگ های بزرگتر و یا قطعات کوچکی از سنگهایی که از حالب عبور می کنند ممکن است اسپاسم های دردناکی شوند. علایم معمولاً به طور ناگهانی ظاهر شده و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • دردهای بسیار شدید و طاقت فرسا که از پشت و کمر شروع شده و به شکم و کشاله ران کشیده می شود و ممکن است در قیمت تناسلی نیز احساس شود.
  • تکرار ادرار که به صورت دردناک می باشد.
  • تهوع و استفراغ
  • وجود خون در ادرار

اگر سنگ کلیه از طریق ادرار به بیورن برود، درد به طور ناگهانی از بین می رود. بااینحال اگر یک شنگ در حالب گیر کند ممکن است جلوی ادرار را گرفته و باعث ورم کردن کلیه شود.

نحوه تشخیص سنگ کلیه

اگر پزشک مشکوک شود که شما دارای سنگ کلیه هستید، برایتان در خواست آزمایش ادرار می کند تا ببیند که آیا در ادرارتان خون، کریستال و علایمی از وجود یک عفونت وجود دارد یا خیر. سنگ هایی که از طریق ادرار به بیرون رفع شده اند را می توان جمع آوری نمود و آنها را در آزمایشگاهی تجزیه کرده و به نوع این سنگ ها پی برد. با سک عکس رادیوگرافی کعمولی می توان سنگ های نوع کلسیمی را مشاهده نمود اما برای دیدن سایر انواع سنگ ها باید از روش های دیگر رادیوگرافی استفاده کرد. پزشک ممکن است همچنین برای شما تقاضای آزمایش خون نماید تا با اندازه گیری کلسیم، اسید اوریک و ساید مواد موجود در خون، عملکرد کلیه شما را ارزیابی نماید. همچنین ممکن است از شما خواسته شود که ادرارتان را به مدت 24 ساعت جمع آوری نموده و آن را به آزمایشگاه بدهید تا از نظر شیمیایی آن را تجزیه نمایند. انجام این آزمایشها پزشک را قادر خواهد نمود تا وجود و نوع ستگ های کلیه را که در دستگاه ادراری وجود دارد مشخص نماید.

نحوه درمان سنگهای کلیه

اگر سنگ ها کوچک بوده و در کلیه باقی مانده اند ممکن است پزشک فقط به شما توصیه نماید که استارحت نموده، از داروهای مسکن استفاده نمایید و مقادیر زیادی آب و مایعات بنوشید تا به بیرون افتادن این سنگ ها از طریق ادرار کمک شود . در بعضی موارد، سنگ هایی که در قسمت های پایین حالب گیر افتاده اند را می توان از طریق سییتوسکوپی بیرون آورد. در این روش، یک لوله دوربین دار از طریق پیشابراه وارد مثانه و از آنجا وارد حالب می شود. بعد از پیدا کردن سنگ کلیه در حالب، با استفاده از یک فورسپس (چنگک) این سنگ را برداشته و با خرد می کنند.

اگر یک سنگ از کلیه حرکت کرده و وارد حالب شود معمولاً درد شدیدی ایجاد می کند که می تواند چندین ساعت طول بکشد. در چنین مواردی شما ممکن است لازم شود که به بیمارستان بروید تا از مسکن های خیلی قوی استافده نمایید. در بیمارستان به شما سروم وصل خواهد شد تا از طریق میاعاتی که وارد بدنتان می شود حجم ادرارتان افزایش یافته و باعث می شود که سنگ کلیه از طریق ادرار به بیرون فرستاده شود. امروزه رایجترین روش درمان سنگ های کلیه، روش لیتوتریپسی (lithotripsy) می باشد. در این روش با ساتفاده از امواج قوی، سنگ های کلیه خرد شده و به صورت پدر در می آیند که این پودر سنگ به راحتی از طریق ادرار دفع میگردد. عمل جراحی برداشتن سنگ فقط وقتی مورد نیاز می باشد که سنگ کلیه خیلی بزرگ باشد. به ندرت وجود یک سنگ شاخ گوزنی به قدری بزرگ می باشد که مجبور هستیم تمام ملیه را با عمل جراحی برداریم.

برای پیشگیری از دوباره ساخته شدن سنگ های کلیه، علت زمینه ای ایجاد کننده این سنگها نیز باید درمان شود. پزشک احتمالاً به شما توصیه خواهد کرد که روزی حداقل 2 یا 3 لیتر مایعات بنوشید و از خوردن غذاهایی که ممکن است باعث سنگ سازی شوند پرهیز نمایید.

بیش از نیمی از افرادی که تحت درمان سنگ های کلیه قرار می گیرند در عرض حدود هفت سال، دوباره به یک سنگ دیگر مبتلا می شوند. با اینحال با انجام اقدامات زیر شما می توانید خطر بروز مجدد این سنگ ها  را کاهش دهید. این اقدامات عبارتند از:

  • روزی 2 تا 3 لیتر آب مصرف نمایید.
  • شبها قبل از رفتن به بستر، آب بنوشید تا مطمئن شوید که در طی شب نیز تولید ادرار ادامه می یابد.
  • از پزشکتان در مورد غذاهایی که حاوی کلسیم زیادی هستند سوال نمایید. شما باید کمتر از این غذاها مصرف نمایید.
  • برای پیشگیری از سنگ های اگزالاتی باید از مصرف ریواس، اسفناج و آسپارارگوس (مارچوبه) خودداری نمایید.

خانم دکتر

مرکز پارسیان آوید توسط پرسنل با مدرک تحصیلی مرتبط و کارشناسی با سابقه ۲۵ سال خدمت در مراکز درمانی و حرفه ای زیر نظر وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی راه اندازی شده و با استفاده از تجربیات تخصصی و فوق تخصصی با اعزام نیروهای حرفه ای و آموزش دیده خود ، افنخار رضایتمندی شما برای مراقیت از عزیزانتان را جهت تامین نیازهای شما دارا می باشد

دیدگاه خود را بنویسید