بلاگ

سکته مغزی

 

سکته مغزی

سکته مغزی : اگر خونرسانی به قسمتی از مغز دچار اختلال شده و متوقف گردد. این قسمت از مغز دیگر نمی تواند عملکرد طبیعی خود را داشته باشد. این وضعیت را اصطراحاً سکته مغزی می نامند. سکته مغزی می تواند یا به علت بسته شدن و یا به علت پاره شدن و خونریزی یکی از شریانهای خونرسان مغز ایجاد گردد.

معمولاً قبل از بروز سکته مغزی علایم هشدار دهنده ای وجود ندارد و یا اینکه علایم خیلی جزئی وجود دارد. بعد از بروز سکته مغزی بیمار باید فوراً در بیمارستان بستری شود تا از وارد آمدن صدمات دایمی به مغز جلوگیری شود. عوارضی که بعد از سکته مغزی ایجاد می شود بستگی به محل سکته و وسعت بافتهای گرفتار شده مغز دارد. محدوده این عوارض از علایم خفیف و گذرا مثل تاری دید تا عوارض ناتوان کننده دایمی و یا مرگ، متفاوت می باشد.

اگر این علایم در عرض 24 ساعت از بین بروند این وضعیت را اصطلاحاً حمله ایسکمی گذرا می نامند که یک علامت هشدار دهنده از یک سکته مغزی احتمالی در آینده می باشد.

میزان شیوع سکته مغزی

هر ساله حدود 120000 نفر در بریتانیا دچار سکته مغزی می شوند. این وضعیت در آقایان و افراد مسن شایعتر می باشد. در یک فرد 70 ساله احتمال سکته مغزی صد برابر بیشتر از یک فرد 40 ساله می باشد. گرچه در طی 50سال گذشته میزان مرگ و میر بر اثر سکته مغزی به مقدار خیلی زیادی کاهش یافته است اما هنوز هم سکته مغزی سومین علت شایع مرگ در بریتانیا بعد از سکته قلبی و سرطان ها می باشد.

 

علت ایجاد سکته مغزی

حدود نیمی از تمام موارد سکته های مغزی بر اثر بسته شدن یک شریان مغزی با یک لخته خون که به آن اصطلاحاً ترومبوز مغزی گفته می شود ایجاد می گردد. سایر علل عمده ایجاد سکته مغزی را آمبولی مغزی و خونریزی مغزی تشکیل می دهد. آمبولی مغزی وقتی رخ می دهد که تکه ای از یک لخته خون که در جای دیگری از بدن ساهته شده است. خود را از طریق جریان خون به یکی از شریانهای خونرسان مغز می رساند و د رآنجا گیر می کند. حدود یک سوم سکته های مغزی بر اثر آمبولی مغزی ایجاد می شوند. خونریزی مغزی که باعث حدود 20 درصد سکته های مغزی می باشد بر اثر پاره شدن یکی از شریانهای خونرسان مغز ایجاد می شود و در این موراد، خون بر ریو بافتهای اطراف آن ریخته می شود.

لخته های خونی که باعث بروز ترومبوز مغزی و آمبولی مغزی می شوند احتمال زیادی دارند که در یک شریانی که بر اثر تصلب شرائین آسیب دیده است ساخته شده باشند. تصلب شرائین یا آترواسکلروز وضعیتی است که درآن دیواره شریان ها بر اثر رسوب چربی در آنها سفت می شوند. عواملی که باعث افزایش احتمال ایجاد تصلب شرائین می شود عبارتند از : مصرف زیاد چربی در رژیم غذایی، سیگار کشیدن، مبتلا بودن به مرض قند (دیابت) و وجود مقادیر زیاد چربی در خون.

آمبولی مغزی ممکن است بر اثر اختلال در ریتم ضربان قلب، اختلالات دریچه ای قلب و یا یک سکته قلبی که به تازگی رخ داده است ایجاد شود که تمام این موارد می توانند باعث ساخته شدن لخته هئن در قلب شوند. خطر بروز آمبولی مغزی، ترومبوز مغزی و خونریزی مغزی با بالارفتن فشار خون افزایش می یابد. در بیماری سلول داسی شکل که یک ناهنجاری گلبول های قرمز خون می باشد بخاطر شکل گلبول های قرمز خون که به صورت دای در می آیند و احتمال چسبیدن به هم و گیر کردن در عروق خونی را دارند خطر ترومبوز مغزی افزایش می یابد. به طور کمتر شایعی، ترومبوز ممکن است بر اثر تنگ و باریک شدن شریانهای خونرساننده به مغز بخاطر التهاب ایجاد گردد. التهاب شریان ممکن است به علت وجود یک بیماری خود ایمن مثل پلی آرتریت ندوزا ایجاد شود. در این بیماری سیستم ایمنی بدن به بافتهای سالم خود بدن حمله می کند.

علایم و نشانه های سکته مغزی

در اکثر افراد، علایم سکته مغزی به سرعت و در عرض چند ثانیه یا چند دقیقه بعد از وقوع سکته خود را نشان می دهند. علایم هر سکته مغزی بستگی به قسمتی از مغز دارد که دچار گرفتاری شده است. این علایم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • ضعف و ناتوانی در حرکت دادن یک طرف بدن.
  • بی حس شدن یک سمت بدن.
  • عدم توانایی در انجام حرکات ظریف.
  • اختلال در بینایی مثل تار شدن دید و یا از دست رفتن بینایی در یک چشم.
  • اختلال در صحبت کردن و بریده بریده حرف زدن.
  • اشکال در پیدا کردن کلمات و فهمیدن آن چیزی که دیگران می گویند.
  • استفراغ کردن و اشکال در حفظ تعادل بدن.

اگر سکته مغزی شدید باشد، قسمتهایی از مغز که کنترل تنفس و فشار خون را بر عهده دارند ممکن است گرفتار شده و یا اینکه شخص ممکن است به کما برود که نتیجه آن می تواند مرگبار باشد.

نحوه تشخیص سکته مغزی

اگر مشکوک شدید که شخصی دچار سکته مغزی شده است سریعاً او را به بیمارستان برسانید تا علت ایجاد آن شناسایی شده و درمان آن آغاز گردد. برای اینکه مشخص گردد که آیا سمته مغزی به علت خونریزی و یا انسداد شریان می باشد اقدام به انجام سی تی اسکن و ام آر آی می شود. از آنژیوگرافی مغزی و یا اسکن داپلر کاروتید ممکن است برای کمک به شناسایی قسمتهای تنگ و باریک شده شریانها که می توان با جراحی آنها را اصلاح نمود استفاده کرد. از آزمایشهای دیگر ممکن است برای کشف منشاء یک آمبولی استفاده شود. این آزمایش ها شامل اکوکاردیوگرافی برای ارزیابی دریچه های قلب و مانیتورینگ قلبی برای بررسی ریتم ضربان قلب می باشد.

نحوه درمان سکته مغزی

درمان اولیه پس از وقوع یک سکته مغزی شامل تحت نظر گرفتن دقیق فرد و انجام اقدامات پرستاری برای محافظت راه تنفسی او می باشد. اگر در سی تی اسکن دیده شد که یک لخته خون در شریان وجود دارد باید فوراً با استفاده از داروهای ترومبولیتیک اقدام به حل کردن و از بین بردن لخته نمود. این درمان ممکن است باعث بهبود عواقب سکته مغزی بشود اما در هر موردی نباید آن را بکار برد زرا باعث افزایش خطر بروز خونریزی در مغز می گردد.

انجام درمان طولانی مدت برای کاهش خطر وقوع سکته های مغزی بعدی بستگی به این دارد که علت ایجاد این سکته مغزی چه بوده است. اگر علت آن یک آمبولی مغزی بوده باشد، ممکن است  داروهایی مثل آسپیرین یا وارفارین تجویز شود تا با رقیق کردن خون از وقوع لخته های خون جلوگیری کند.  اگر مشخص شد  که یک شریان دچار تنگی شده است ممکن است با انجام جراحی بتوان آن را گشاد نمود. بعد از وقوع یک سکته مغزی که بر اثر پاره شدن شریان و خونریزی ایجاد شده است درمان بر روی علت زمینه ای ایجاد کننده آن متمرکز می یابد. درمان طولانی مدت آن ممکن است شامل تجویز داروهای ضد فشار خون باشد تا فشار خون را پایین آورد و از احتمال خونریزی های بعدی بکاهد. اگر سکتته مغزی بر اثر التهاب شریانها باشد داروهای کورتون دار (کورتیکواستروئیدها) تجویز می گردند.

در تمام موارد سکته های مغزی، درمانهای توانبخشی مثل فیزیوتراپی و گفتار درمانی چه در بیمارستان و چه در خانه ضروری می باشند. تغییر در عادات و نحوه زندگی مثل کم کردن چربی در رژیم غذایی و ترک استعمال دخانیات می توانند باعث کاهش خطر بروز یک سکته مغزی دیگر در آینده شوند. پیش بینی عاقبت یک سکته مغزی در ابتدا دشوار می باشد و بستگی زیادی به علت ایجاد کننده آن دارد. بعد از وقوع یک کسته مغزی، حدود یک سوم افراد به بک بهبودی کامل یا تقریباً کامل دست می یابند. حدود یک سوم دیگر از افرادی که دچار سکته مغزی می شوند دارای ناتوانی هایی می شوند که این مشکلات در آنها باقی می ماند. اگر علایم و مشکلاتی که بعد از سکته مغزی در افراد ایجاد می شوند در عرض 6 ماه بهبود نیافتند به احتمال زیاد این مشکلات به طور دایمی تا آخر عمر باقی خواهند ماند. حدود بیست درصد افرادی که دچار سکته مغزی می شوند در عرض یک ماه خواهند مرد.

می توانید برای اطلاعات بیشتر در رابطه با این بیماری از پرستار بیمار راهنمایی و کمک های لازم را درخواست کنید.

اشتراک گذاری پست

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


تماس با خدمات پرستاری