ویتامین B12 در دوران بارداری و شیردهی

خانم باردار

ویتامین B12 در دوران بارداری و شیردهی

پارسیان آوید: ویتامین B12 در رشد و تکامل کودک نقشی بسیار مهم و حیاتی دارد و کمبود آن در دوران بارداری و شیردهی با عوارض و مخاطرات بسیاری برای مادر و کودک همراه است.

ویتامین B12 در دوران بارداری در رشد و عملکرد صحیح مغز و سیستم عصبی و همچنین حفظ سلامت عمومی بدن نقش بسیار تعیین کننده ای دارد. علاوه بر ان دریافت کافی این ویتامین در دوران بارداری برای اطمینان از رشد مناسب جنین بسیار ضروری است. تامین نیاز جنین به ویتامین ها و سایر مواد مغذی مورد نیاز برای رشد به نحوه تغذیه مادر در این دوران بستگی دارد. به همین دلیل خانم های باردار باید کاملا مراقب باشند که نیاز بدن خود و جنینشان به این ویتامین به نحو کاملا مطلوبی تامین شود.

غلظت ویتامین B12  یا کوبالامین در جفت و خون نوزاد تقریبا دو برابر بیش از مقدار آن در بدن مادر است که این امر نشان از اهمیت این ویتامین در مراحل سریع رشد دارد.

 ویتامین B12

کمبود ویتامین B12 در دوران بارداری تقریباً مشابه عوارض ناشی از کمبود ویتامین B9  یا اسید فولیک بوده و منجر به بروز مشکلات بسیار عدیده ای در جنین خواهد شد. کمبود بسیار شدید این ویتامین در دوران بارداری خطر زایمان زودرس، کما و همچنین آسیب های نورولوژیک را به دنبال خواهد داشت.

در مواردی که کودک دچار کمبود مختصر این ویتامین باشد معمولا پس از گذراندن یک دوره درمان کوتاه مدت چند ماهه اختلالات مربوط به رشد برطرف شده و توانایی های ذهنی، جسمی و حرکتی کودک مجددا بهبود یافته و تا حدودی مشابه با دیگر همسالانش خواهد شد.

ولی با این حال این مساله که کمبود ویتامین B12 تا چه حد می تواند بر رشد مطلوب و روند بهینه زندگی شخصی تاثیر گذاشته و آن را دچار آسیب کند هنوز به طور دقیق ارزیابی و مشخص نشده است.

ویتامین B12 در دوران شیردهی
مغز و سیستم عصبی نوزاد پس از تولد و به خصوص در دوران شیردهی و پس از آن با سرعتی حیرت آور شروع به رشد و تکامل می کند. در دوران شیردهی نیاز روزانه بدن مادر به ویتامین B12 بیش از دوران بارداری است. به همین دلیل در این دوران دقت و نظارت کافی بر رژیم غذایی روزمره به منظور اطمینان از دریافت کافی این ویتامین بسیار ضرورت دارد. نخستین ماه های زندگی نوزاد در تکامل مغز و سیستم عصبی و همچنین سلامت عمومی بدن دوره ای بسیار حساس و تعیین کننده است. به همین دلیل کمبود این ویتامین در دوران شیرخوارگی عوارضی بسیار ناگواری بر سلامت دراز مدت کودک خواهد داشت.

غلظت ویتامین B12  در شیر مادر تقریباً هم اندازه غلظت ان در خون اوست. مادر در این دوران نه تنها نیاز بدن خود به ویتامین B12 بلکه نیاز نوزاد شیرخواره اش به این ویتامین را نیز از طریق تغذیه  تامین می کند.

نتایج مطالعات انجام شده بر روی کودکانی که والدین انها منحصرا گیاهخوار و یا خام گیاهخوار بوده اند حاکی از آن است که این دسته از کودکان اغلب دچار کمبود مختصر ویتامین B12 بوده و شمار بسیاری از انها مستعد اختلالات عدیده مربوط به رشد هستند. شواهد روز افزونی از مطالعات بالینی حاکی از آنند که کمبود مختصر ویتامین B12 مادر در طول دوران شیردهی متاسفانه با کمبود شدید این ویتامین در بدن کودک همراه خواهد بود.

خانم های باردار خام گیاهخوار
حاصل تحقیقات گوناگونی که در سطور بالا از آن یاد شد حاکی از آن است که تامین ویتامین B12 مورد نیاز کودک یکی از مشکلات بسیار عمده و اساسی خانم های شیرده گیاه خوار و خام گیاه خوار در این دوران به شمار می رود. ولی خوشبختانه هیچ الزام یا ضرورتی وجود ندارد که بر اساس ان ناچار به ادامه این شیوه تغذیه در دوران بارداری یا شیردهی خود باشید. در واقع حتی بسیاری از مادران گیاه خوار یا خام گیاه خوار از میل فزاینده خود به مصرف گوشت قرمز و ماهی در دوران بارداری یا شیردهی خود بسیار متعجب می شوند. در حقیقت این امر نشان از نیاز روزافزون بدن به مواد غذایی بسیار ضروری از جمله آهن و ویتامین B12 در این دوران خاص از زندگی دارد.

خوشبختانه درست مانند مکمل های ویتامین B9 یا اسید فولیک که توسط کلیه پزشکان در دوران بارداری تجویز می شود امروزه تاکید بر مصرف مکمل های ویتامین B12 نیز روز به روز توسط پزشکان متداول تر می شود. البته لازم به ذکر است که این مساله در میان خانم های باردار و یا شیردهی که تغذیه ای مبتنی بر اصول گیاه خواری و یا خام گیاه خواری در پیش گرفته اند ضرورت بیشتری می یابد. بدیهی است که این گروه از افراد به دلیل نوع تغذیه خود بیشتر از سایرین در معرض خطر کمبود این ویتامین و عوارض احتمالی ناشی از آن قرار دارند. معمولا پزشک ماما و یا پزشک متخصص زنان برای بررسی میزان آهن و اسید فولیک بدن در این دوران یک آزمایش خون برای شما تجویز می کند. به کلیه خانم های گیاه خوار و یا خام گیاه خوار توصیه می شود از پزشک خود درخواست کنند که برای اطمینان بیشتر همزمان با این آزمایش میزان ویتامین B12 خون آنها را نیز کنترل کند.

ویتامین B12 در دوران نوزادی
پس از اتمام دوران شیردهی و آغاز تغذیه نوزاد با غذاهای جامد طبیعتا شمار بسیاری از والدین خام گیاه خوار مایلند که کودکشان را نیز به همین شیوه تغذیه کنند. ولی در حقیقت این کار دقت و احتیاط بسیار زیادی می طلبد. زیرا این نکته را همواره باید در نظر داشت که اغلب والدین خام گیاهخوار در دوران بلوغ و بزرگسالی خود به این شیوه تغذیه روی اورده اند. بنابراین بدن انها دارای ذخایر کافی از ویتامین B12 است و این در حالی است که بدن یک نوزاد هنوز به فرصت کافی برای تهیه این ذخایر ویتامینی دست نیافته است.

نیاز نوزاد به ویتامین B12 در دوران جنینی از بدن مادر و در دوران نوزادی از شیر مادر تامین می شود. ( مگر آنکه خود مادر دچار کمبود این ویتامین باشد) ولی با این حال این میزان ناچیز تنها برای رفع نیازهای ضروری نوزاد بوده و برای تامین ذخایر بدن کافی نیست. به همین علت بخصوص در نخستین ماه های تولد نوزاد به منظور تامین و رفع نیازهای روزمره و همچنین تشکیل ذخایر کافی ویتامین که لازمه رشد و تکامل نوزاد اسات نظارت بر مصرف کافی این ویتامین در این دوران بسیار ضروری است. زیرا در این سن بدن به دلیل سرعت بالای رشد به سرعت دچار کمبود این ویتامین خواهد شد. به همین علت در برخی موارد مصرف مکمل های غذایی در اولین سال های زندگی نوزاد می تواند بسیار موثر واقع شود.

از آنجایی که استفاده از این ویتامین به شکل قرص یا کپسول به دلیل نیاز به بلع برای کودکان مشکل است. توصیه می شود به دلیل سهولت مصرف بیشتر از ویتامین های تهیه شده به شکل مایع استفاده شود.

ویتامین B12 در دوران کودکی
ما در این مطلب جدول تهیه شده توسط انجمن تغذیه آلمان را به عنوان مبنایی برای تعیین مقدار مورد نیاز این ویتامین در گروه های سنی مختلف قرار داده ایم. در این جدول حداقل مقدار مورد نیاز این ویتامین برای پیشگیری از کمبود در افراد سالم و دارای ذخایر کافی ویتامین B12 مشخص شده است. مقدار نیاز روزانه به این ویتامین در کودکان و همچنین خانم هایی که در دوران بارداری یا شیردهی به سر می برند نسبت به سایر افراد بیشتر است.

تفاوت فاحش و قابل توجه در مقدار اعداد ذکر شده با در نظر گرفتن این نکته است که امکان دارد مکانیسم جذب ویتامین B12  توسط فاکتورهای داخلی که در حدود ۱.۵ میکروگرم است دچار اختلال شده باشد. ولی بدن با وجود این مساله قادر است از طریق یک سیستم جذب ثانوی که سیستم جذب غیر فعال یابی واسطه نیز نامیده می شود مقداری از ویتامین B12 را جذب کند. البته این مقدار بسیار محدود و تنها در حدود ۱٪ دوز تزریقی است.

ویتامین  B12 یک ویتامین حیاتی
ویتامین B12  از جمله ویتامین های بسیار ضروری برای حفظ سلامت بدن است. در صورت تردید در مورد کمبود ویتامین B12  بخصوص در دوران بارداری یا شیردهی بهتر است هر چه سریع تر این مساله را از طریق آزمایش خون بررسی کرده و برای پیشگیری از عوارض احتمالی آن برای مادر و کودک و رفع نیاز فزاینده بدن به ویتامین B12  در این دوران مهم از زندگی سعی کنید دقت و نظارت بیشتری بر رژیم غذایی روزانه خود.


خانم دکتر

مرکز پارسیان آوید توسط پرسنل با مدرک تحصیلی مرتبط و کارشناسی با سابقه ۲۵ سال خدمت در مراکز درمانی و حرفه ای زیر نظر وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی راه اندازی شده و با استفاده از تجربیات تخصصی و فوق تخصصی با اعزام نیروهای حرفه ای و آموزش دیده خود ، افنخار رضایتمندی شما برای مراقیت از عزیزانتان را جهت تامین نیازهای شما دارا می باشد

دیدگاه در"ویتامین B12 در دوران بارداری و شیردهی"

  1. […] مصرف امگا3 : مصرف ماهی در دوران بارداری به دلیل داشتن مقادیر سطح هوش و توانایی مغز جنین دارد. […]

  2. […] ایمنی بدن جنین نقش مهمی داشته و در رفع حالت تهوع ناشی از بارداری نیز بسیار موثر است. برای دریافت کافی این ویتامین از […]

دیدگاه خود را بنویسید