بلاگ

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

1. تشنج ناشی از تب :

به حملات تشنجی که در حین تب بروز می کند، تشنج ناشی از تب می گویند.

این بیماری شایع ترین نوع بیماری در سنین 5 ماهگی تا 5 سالگی است. امکان دارد این تشنج ها حتی قبل از سه سالگی و یا بعد از 7 سالگی نیز بروز دهد و خودش را نشان دهد.

پس الزامی است حتما دلایل تشنج با معاینات پزشک و آزمایشات لازم توسط پزشک رد شود.

بالا رفتن درجه حرارت بدن بیش از 102 درجه تا 104 درجه فارنهایت (40 – 38/5 درجه سانتی گراد) می تواند دلیل مستعد کننده برای بروز تخلیه های زودرس الکترونیکی باشد.

دلایل ابتلا به تشنج ناشی از تب

  • عفونت دستگاه عصبی مرکزی
  • غفونت های تنفسی فوقانی
  • عفونت های دستگاه ادراری
  • و سایر دلایل و علت های ناشناخته

چه زمانی این بیماری خودش را بروز می دهد؟

این بیماری به دلیل بالا رفتن ناگهانی درجه حرارت بدن چه به دلایل بیماری های غفونی  و چه عیر عفونی رخ می دهد.

در برخی بیماری های بثوری که درجه حرارت بدن به طور ناگهانی و در مدت زمان 2 -1 ساعت افزایش پیدا می کند بیشتر دیده می شود.

پس این نوع تشنج در زمان افزایش درجه حرارت بدن به وجود می آید و میزان درجه حرارت بدن و زمان بالا بودن آن تاثیر چندانی در بروز و دلیل این بیماری ندارد.

پس مناسب ترین زمان برای پیشگیری و جلوگیری از این بیماری در آغازین ساعت تب و حداکثر 48 – 24 ساعت اولیه بروز می باشد.

شیوع این بیماری به چه میزانی است؟

این بیماری در بین کودکان شایع ترین نوع بیماری می باشد و حدودا 3% کودکان در سنین گفته شده در بالا به این بیماری مبتلا می شوند.

علائم

  • مات شدن به ی نقطه
  • تب و لرز شدید
  • کاهش سطح هوشیاری
  • کاهش تحمل کودک
  • توهم
  • عدم کنترل داشتن بر ادرار و مدفوع
  • حرکت کردن غیر ارادی دست و پا و بازوی کودک
  • تهوع و استفراغ شدید
  • جیغ زدن های بدون دلیل

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

عواملی که احتمال بروز بیماری را بیشتر می کند، چیست ؟

  • سرعت بالا رفتن تب
  • سابقه مثبت بودن بیماری در والدین و یا خواهر و برادر

آیا در صورت یک بار ابتلا کودک به این بیماری احتمال بروز مجدد آن هست؟

احتمال تکرار آن در 50 – 30% موارد وجود دارد، این نکته را هم بدانید که بعد از سن 9 سالگی هیچ گاه تشنج ناشی از تب رخ نخواهد داد.

تشخیص :

  • آزمایش خون و مایع نخاعی
  • MRI از مغز

 پاشویه

زمانی که دمای بدن کودک به بالاتر از دمای 5/38 درجه برسد باید او را پاشویه کرد ؛ برای پاشویه کردن به اب ساده و ولرم در حد 38-37 درجه و بدون ترکیب کردن با هر ماده ی دیگری و با استفاده از یک تیکه اسفنج و یا پارچه ای تمیز نیاز است.

پارچه و اسفنج را با آب ولرم مرطوب کرده و بر روی تن و پشت بدن بیماری که تب دارد می گذاریم .

این کار را هر 5 – 3 دقیقه یکبار تا زمانی که درجه تب پایین بیاید تکرار می کنیم.

کار دیگری هم علاوه بر این می توانید انجام دهید تشتی را پر از آب ولرم کرده و پاهای کودک را در داخل آن بزارید .

دمای محیطی که بیمار را در آن پاشویه می کنید نباید به طوری باشد که کودک  دچار لرزش شود به دلیل اینکه اگر غیر از این باشد دمای بدن به سرعت افزایش پیدا می کند.

اگر در حین پاشویه با افزایش نبض، کاهش تنفس و خواب آلودگی مواجه شدید باید از ادامه دادن پاشویه خودداری کنید، به دلیل اینکه امکان دارد باعث کلاپس در گردش خون شود.

حدالامکان لباس های کودک از جنس نخی باشد. زمانی که کودک دچار تشنج می شود از راه دهان هیچگونه مواد غذایی داده نشود و بعد از رفع تشنج کودک را برای خوردن آبمیوه و مایعات تشویق کنید، بهتر است که کودک بعد از تشنج مدتی را در رختخواب مانده و استراحت کند تا به بهبودی برسد و بعد سراغ فعالیت های روزانه خود بپردازد و از سر بگیرد.

برای خنک کردن بدن می توانید از پارچه ای خنک در نواحی کشاله های ران، زیربغل و پیشانی استفاده کنید. پس از اینکه تب را کنترل کردید لازم است تا دلیل به وجود آمدن تب را بررسی و عفونت زمینه ای را درمان کنید.

نکته: مهم ترین بیماری که می تواند همراه با تب باعث ایجاد تشنج شود، مننژیت می باشد.

 

 درمان تشنج ناشی از تب

بیماری تشنج یک بیماری خوش خیم و تدون عارضه ای است پس با توجه به این مسئله اقدامات پیشگیرانه و حفظ حفظ درجه حرارت بدن کمتر از 4/38 درجه ساتی گراد با داروی استامینوفن هنگام تب اهمیت بسیار دارد.

به دلیل اینکه در این درجه حرارت، معمولا به ندرت تشنج رخ می دهد.

امکان دارد بتوان با استفاده از دارو فنوباربیتال در طی ابتلا به یک بیماری عفونی تنفسی از بروز تشنج جلوگیری کرد.

ولی معمولا به دلیل اینکه 3-2 روز زمان برای بالارفتن سطح خونی این دارو نیاز است از آن استفاده نمی شود.

همچنین استفاده از این دارو باعث خواب آلودگی شدید کودک می شود.

لازم به ذکر است که دلیل اصلی تشنج بالارفتن با سرعت زیاد درجه حرارت بدن می باشد و یا به عبارتی دیگر، افزایش به طور ناگهانی درجه حرارت بدن بیش از افزایش تدریجی آن منجر به وقوع تشنج می گردد.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

دارو درمانی

  • استفاده از داروهای ضد تشنج (مثل فنوباربیتال، دیازپام و …) طبق تجویز پزشک معالج. دلیل استفاده از داروهای ضد تشنج به باطر بالا نگاه داشتن آستانه سلول های مغز برای ابتلا به تشنج است و آن را بالا می برد.
  • توصیه به استفاده از تب برهایی از قبیل : ایبوبروفن (شیاف و یا شربت)، استامینوفن

روش های غیر دارو درمانی

  • درمان جراحی:

در صورتیکه عامل تشنج هماتوم، تومور و ضایعات مغزی بروز دهد، اندیکاسیون جراحی دارد. در بعضی از موارد جراحی نیز به منظور خارج کردن کانون تشنج استفاده می شود.

  • استفاده از رژیم کتوژنیک:  

استفاده از این رژیم می توانید در کنترل تشنج موثر باشد. در این روش رژیم به طور قابل توجهی مصرف کربوهیدرات و پروتئین کاهش یافته و محدود می شود و برای منبع تولید انرژی از چربی ها استفاده می شود.

این رژیم عوارضی از قبیل بالارفتن چربی خون در دراز مدت را به وجود می آورد.

اقدامات لازم در مواجهه با تشنج در کودکان

  • در ابتدای اقدام باید راه تنفس کودک باز شود.
  • در زمانی که کودک تشنج کرد و استفراغ کرد به سرعت سر کودک را به یک طرف برگردانده تا محتویات استفراغ به حلق بچه بر نگردد.
  • نباید هیچگونه غذا و یا مایعاتی بعد از استفراغ کردن کودک به او داد.
  • زمانی که کودک استفراغ کرد اطرافیان کودک، خونسردی خود را حفظ کنند تا کودک دچار ترس و اضطراب نشود.
  • برای دلیل تشنج و بررسی بیشتر کودک را سریعا نزد پزشک ببرید.

 عوارض

  • آسیب به مغز به دلیل تشنج های پشت سرهم
  • تشدید و تکرار تشنج در کودکان اغلب در مدت یکسال رخ می دهد.
  • افزایش پیدا کردن خطر ابتلا به بیماری صرع در کودکانی که مرتبا دچار تشنج می گردند.
  • بالارفتن آسیب پذیری تمامی اعضای بدن با بروز تشنج

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

در چه مواردی احتمال تکرار تشنج ناشی از تب بیشتر است؟

  • در صورتیکه اولین حمله بیماری قبل از یک سالگی اتفاق افتاده باشد.
  • در صورتیکه در یک بار تب رخ داده شده بیشتر از یک حمله تشنج اتفاق بیفتد.

تشخیص افتراقی

امکان دارد کودک دچار بیماری های خطرناکی مثل مننژیت باشد و با این نوع بیماری اشتباه شود.

همچنین امکان دارد بیمار به دلیل عفونت های ساده تب کرده باشد ولی علت تشنج او پایین بودن قند خون و یا افت کلسیم خون باشد.

از طرف دیگر اشخاصی که دار بیماری صرع هستند نیز امکان دارد اولین حمله بیماریشان و یا یکی از حملاتشان همراه با تب بروز دهد.

پس بنا به این دلایل باید به پزشک اجازه داد بررسی کامل خود را در مورد علت تشنج خصوصا علل با خطر بیشتر مانند مننژیت را انجام دهد.

آیا برای بیمارانی مبتلا به تشنج ناشی از تب انجام سی تی اسکن و یا گرفتن نوار مغز ضرورتی دارد؟

برای انجام این موارد حتما پزشک باید برای رد نمودن دلایل تشنج و در مواقع خاص که به ندرت پیش می آید دستور انجام را صادر می کند.

نوار مغز نیز به همین صورت که اگر تب پیش آمده در سنین غیر معمول آن باعث تشنج شود و یا بیشتر از یک بار رخ دهد با دستور پزشک صورت می گیرد.

آیا از بروز این بیماری می توان پیشگیری کرد ؟ و چه اقدامات پیشگیرانه ای احتمال تکرار تشنج را به دلیل تب کاهش می دهد؟

اساسی ترین اقدامی که می توان برای این نوع بیماری و افراد مبتلا به آن انجام داد، اقدامات پیشگیرانه ای است که توسط افراد خانواده (والدین و …) با راهنمایی های پزشک معالج و پرستار کودک گفته شده صورت پذیرد.

این اقدامات شامل دو بخش می باشد :

اولین آن جلوگیری از بالارفتن ناگهانی درجه حرارت بدن بیمار با انجام کارهایی از جمله کاهش البسه بیمار، پاشویه کردن و استفاده از داروهای ضد تب برای ماهش دادن تب .

دومین اقدام پیشگیری موقت تا رسیدن به مراکز درمانی برای جلوگیری از تشنج استفاده از داروی دیازپام می باشد.

اما باید در اولین زمان ممکن به پزشک مراجه شود.

پس از کمی بهبود یبمار باید معاینه و دلیل تب مشخص و در صورت نیاز در صورت ادامه دار بودن بیماری درمان صورت پذیرد.

تجویز داروي ضد تب

برای کنترل تب با دارو بهترین آنها استفاده از استامینوفن است.

استامینوفن را نیز باید با توجه به وزن کودک و در فاصله زمانی های مشخص ببن 6 – 4 ساعت یکبار باشد تا بتوانید تب را کنترل کنید.

اگر طبق دستور عمل نکنید کودک دچار لرز می شود.

در زمان خواب کودک در شب به طور طبیعی درجه حرارت بدن بالا می رود و برای پیشگیری  بهتر است از فاصله زمانی 4 ساعته برای کاهش تب استفاده نمود و اگر کودک اسهال نداشته باشد از شیاف استامینوفن توصیه می کنیم استفاده کنید.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

نکته : زمانی که تب رخ داده، این را بخاطر داشته باشید که از دارو های ضد تزریقی توصیه می شود که استفاده نکنید.

نکته : در چریان بیماری های تب دار درکودکان هرگز از آسپرین استفاده ننمائید.

میزان تقریبی مصرف استامینوفن در کودکان با وزن های مختلف براساس این جدول و یکی از شکل های داروئی استامینوفن توصیه می شود.

 

وزن کودک10 -8 کیلوگرم15 -10 کیلوگرم20 -16 کیلوگرم

30 -21 کیلوگرم

قطره استامینوفن20 – 15 قطره 30 20 قطره———–———
سوسپانسیون استامینوفنیک قاشق
مرباخوري
1/5 قاشق
مرباخوري
1 قاشق غذاخوري
سرخالی
5 قاشق
غذاخوري
قرص
استامینوفن
1-1/5 قرص
جویدنی
2-3 قرص
جویدنی
دوسوم قرص بالغین
( 325 میلیگرمی)
1 قرص بالغین
( 325 میلیگرمی)
شیاف
استامینوفن
یک شیاف کودکان1/5 یک شیاف کودکان یک شیاف بالغینیک شیاف بالغین

 

تجویز داروی ضد تشنج دیازپام

برای پیشگیری از تشنج در 48 ساعت اول بیماری تب دار که درجه حرارت بدن افزایش پیدا می کند استفاده از دیازپام در 4 نوبت (یعنی هر 12 ساعت یکبار) توصیه می شود.

این نوع داروی خوراکی انواع مختلف دارد که در ایران فقط نوع قرص آن وجود دارد که برای استفاده کودکان باید آن را با آب حل کرد و به انان داد .

میزان مقدار مصرفی این نوع دارو برای سنین نمختلف با وزن های مختلف در جدول زیر گفته شده :

 

وزن کودکنوع قرصمیزان قرص در هر نوبت
مصرف
10 -8 کیلوگرم2 میلیگرمییک قرص
14 -11 کیلوگرم5 میلیگرمینصف قرص
20 -15 کیلوگرم5 میلیگرمییک قرص
25 -21 کیلوگرم5 میلیگرمی1/5 قرص
30 -26 کیلوگرم10 میلیگرمییک قرص

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

برخی سوالاتی که در ذهن خانواده هایی که کودکان آنان دچار تشنج شده اند در زیر مطرح شده :

آیا تشنج کودکان به دلیل تب به نوعی دیگری از تشنج مانند صرع تغییر داده و تبدیل می شود ؟

تشنج به دلیل تب به صرع تبدیل نمی شود ولی 10% از کودکان هستند که بیماری صرع انها در ابتدا امکان دارد با تظاهراتی مانند تشنج ناشی از تب رخ دهد و بروز کند.

این بیماران در آینده تابلوی اصلی بیماری خود را که تشنج بدون علت و بدون تب می باشد نشان خواهند داد.

کودک بیماری که برای او تشخیص تشنج به دلیل تب داده شده و امکان دارد مبتلا به صرع باشد چه علائم و ویژگی خواهد داشت؟

  • افرادی که در خانواده و بستگان او سابقه بیماری صرع باشد.
  • بیمارانی که در یک نوبت تب بیش از یکبار تشنج نمایند .
  • کودک بیماری که تشنج به دلیل تب آن در سن هایی که غیر از سنین کمتر از 6 ماهگی و یا بیشتر از 7 سالگی رخ داده باشد.

بهترین و موثرترین داروی ضد تشنج در دسترس و دارای جذب سریع دیازپام می باشد.

خوشبختانه این نوع دارو ضد تشنج علاوه بر شکل تزریقی آن، از طریق مخاط مقعذی نیز جب بسیار خوبی دارد.

شرکت های داروئی برای همین امر به شکل شیاف ان را نیز به بازار عرضه کرده اند.

خانواده هایی که کودکانی در این سنین که تشنج شایع است می توانند آن را تهیه و در منزل داشته باشند.

در صورت ایجاد تشنج در کودک، بعد از انجام اقدامات اولیه گفته شده در صورت قطع نشدن تشنج باید سر پلاستیکی قابل جداشدن دارو را جدا کنید و پس حالت دادن مناسب بدن کودک لوله دستگاه مخصوص این کار را وارد مقعد کنید و محتوای درون مخزن را با فشار دادن به داخل مقعد هدایت کنید.

این اقدام در بیشتر موارد به توقف سریع تشنج منجر شده و سرعت جذب آن از تزریق عضلانی آن اعتمادپذیر تر است.

برای جلوگیری از خروج داروی تزریق شده از مقعد باسن بیمار را به سمت یکدیگر فشرده کنید و به مدت چند ثانیه در این وضعیت نگه دارید.

دوباره این نکته را بازگو میکنم که لازم است که خانواده هایی که کودکانشان دچار تشنج می شوند این دارو را تهیه و در دسترس قرار بدهند .

بعد از این اقدامات سریعا کودک را به نزدیکترین مرکز پزشکی مجهز ببرید تا تحت درمان قرار گیرد.

نکته : هنگامی که کودک دچار تشنج شد از گرفتن او به زیر آب سرد خودداری نمائید به دلیل اینکه این امر سبب وارد آمدن شوک به کودک شده و احتمال برگشت غذای داحل معده او و عوارض دیگر را بیشتر می کند.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

مراقبت های پرستاری در تشنج ناشی از تب :

  • پرستار کودک باید به طور مرتب پوشش اضافی بدن کودک را کمتر کند این امر به خارج شدن بهتر گرمای بدن کودک کمک می کند.
  • دمای محیط اطراف کودک باید خنک باشد.
  • تحریک های فیزیکی و محیطی کاهش یابد.
  • پرستار باید درجه حرارت بدن کودک را هر نیم ساعت چک کرده و ثبت نماید.
  • پرستار باید دماسنج یا تب بر مناسب را با توجه به توصیه پزشک تجویز کند.
  • پرستار باید روش صحیح پاشویه را به والدین آموزش و توضیح کامل دهد. پاشویه با آب ولرم در نواحی از بدن که عروق بزرگ بدن عبور می کند مانند (زیر بغل ها، کشاله ران، زیر بغل)
  • بررسی صورت از نظر رنگ پریدگی و برافروختگی و سیانوز، وضعیت دهان، حرکات غیرقرینه و ماسکه بودن صورت
  • بررسی چشم ها از نظر خیره شدن و انحراف
  • بررسی الگوهاي تنفسی، وجود و تداوم آپنه
  • بررسی بی اختیاري ادرار
  • پاشویه، در صورت داشتن لرز باید قطع شود.
  • بررسی حادثه های قبل ، حین و بعد از تشنج.
  • در جریان بروز حمله های تشنجی لازم است کودك از آسیب هاي احتمالی محفوظ نگه داشته شود.
  • بهتر است در زمان تشنج کودك از انظار عمومی دورنگاه داشته شود.
  • انجام تدابیر امنیتی با بالا نگهداشتن نرده هاي تخت به هنگام خواب، پوشاندن نرده هاي تخت با پد نرم
  • در هنگام تشنج پرستار باید حمایت هاي روحی روانی از خانواده بعمل آورد.
  • پرستار باید در هنگام تشنج به کودك پوزیشن (حالت) مناسب بدهد به علت خروج ترشحات و پیشگیری از آسپیراسیون، کودك را در یک سطح صاف و ایمن به پهلو قرار بدهد.
  • پرستار باید اکسیژن را ترجیحا از طریق ماسک یا کانول بینی به کودك اتصال بدهد.
  • پرستار باید به خانواده این نکته را گوشزد کند و آموزش دهد که در حین تشنج، دست و پاهاي کودك را با وسایل مختلف مهار ننموده و چیزي داخل دهان کودك نگذارد.
  • در زمان خروج کف از دهان پرستار کودک باید ترشحات را ساکشن کند.
  • پرستار باید کودك را از نظر صدمه و آسیب در زمان تشنج حفظ کند.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان :

2. پنومونی

به التهاب پارانشیم ریوی گفته می شود که به علت ویروس، باکتری یا قارچ به وجود می آید.

انواع پنومونی براساس عامل اتیولوژی:

  • پنومونی باکتریال
  • پنومونی ویروسی
  • پنومونی آتپیک اولیه
  • پنومونی کلامدیا

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

پنومونی باکتریال:

در بسیاری از موارد یک عفونت جدی است. مکانیسم های پاتوژنر در بسیاری از موارد به صورت آسپیراسیون یا انتشار از طریق خون می باشد.

عامل و دلیل این پنومونی؛ پنوموکوک، استرپتوکوک و استافیلوکوک ومایکوپلاسماکاتارالیس و … می باشد.

ناراسایی احتقاقی قلب، دیابت، بیماری های مزمن ریوی، سن کم کودکان و شیرخواران، استعمال دخانیات، وضعیت نامناسب سلامت عمومی، زندگی در محیط پرجمعیت و غیر بهداشتی، ضعف دستگاه ایمنی بدن و اعتیاد به الکل “پنومونی باکتریایی” را تشدید می کند.

ضروری ترین اقدام در پیشگیری از “پنومونی باکتریایی” به ویژه در نوزادان و کودکان درمان به موقع عفونت های تنفسی است و در صورتی که این بیماری به موقع تشخیص داده نشود و درمان شروع نشود سبب جمع شدن ترشح بین دو لایه پرده پوشاننده ریه ها، تشدید عفونت و آبسه ریه می شود.

در کودکانی که به “پنومونی باکتریایی” مبتلا هستند باید استفاده ازمایعات افزایش پیدا کند، غذاهای مصرفی نیز باید سبک باشد مانند سوپ و آش و مایعات رقیق به آنها سبب می شود ترشحات ریوی روان و تخلیه آنها با سرفه راحت تر شود.

پنومونی ویروسی:

از نوع باکترال بسیار شایع تر است و در همه رده های سنی به چشم می خورد.

شایع ترین ارگانیسم به وجود آورنده پنومونی ویروسی، ویروس سن سیتسال تنفسی است.

تغییرهای پاتواوژیک آن شامل پنومونیت بین بافتی توام با التهاب مخاط و دیواره برونش و برونشیول است.

شروع بیماری امکان دارد که حاد یا موذیانه باشد و اکثرا توام با عفونت ویروسی سیستم تنفسی فوقانی است.

علائم و نشانه های آن از تب خفیف، سرفه مختصر و بیحالی تا تب بالا،سرفه های شدید و خستگی متفاوت است.

صداهای تنفسی در سمع امکان دارد کمی خس خس یا رال ظریف داشته باشد.

در شروع بیماری انتظار می رود که سرفه بدون خلط باشد یا میزان کمی خلط سفید رنگ وجود داشته باشد.

رادیوگرافی مشخص کننده انفیلتراسیون منتشر یا پراکنده توام با درگیری اطراف برونش می باشد.

پیش آگهی بیماری معمولا خوب بوده و درمان علامتی می باشد و شامل بهبود اکسیژناسیون، کمک به آرامش بیمار از طریق تجویز اکسیژن یا بخور خنک،  استفاده از ضد تب، درناژ وضعیتی، دادن مایعات و … می باشد.

علایم شایع:

  • درد عضلانی و خستگی
  • تب و لرز
  • سرفه با یا بدون خلط یا ” خروسک  “
  • تنفس سریع و دشوار
  • درد سینه
  • گلودرد
  • بی اشتهایی
  • بزرگ شدگی غدد لنفاوي گردن
  • کبودي ناخن ها و پوست

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

پنومونی آتیپیک اولیه:

مایکو پلاسما پنومونیه دلیل بیماری  پنومونی آتیپیک است و شایعترین دلیل بیماری  در کودکان  12 – 5 ساله است.

شروع این بیماري می تواند به صورت ناگهانی یا موذیانه باشد.

در برخی زمان ها همراه با علائم سیستمیک از قبیل:  تب، سر درد، ضعف، بی اشتهایی و درد عضلانی است و به دنبال این علائم رینیت، گلو درد، سرفه خشک و کوتاه به وجود می آید.

سرفه در ابتدا بدون خلط است سپس خلط سروزي مخاطی تولید شده و در نهایت تبدیل به خلط مخاطی چرکی یا همراه با رگه هاي خون می شود.

تنگی نفس به ندرت رخ می دهد.

تصاویر رادیوگرافی شواهدي از پنومونی را قبل از بروز علایم بالینی نشان می دهد، در سمع ریه رال شنیده شده اما تراکم معمولا دیده نمی شود.

 

پنومونی کلامیدیا:

کلامیدیا تراکوماتیس دلیل یکی از شایعترین بیماري هاي انتقالی از راه جنسیدر نوزادان است. نوزادان عفونت ریوي را از مادر خود دقیقا قبل یا در حین زایمان، هنگام عبور از کانال زایمانی دریافت می کنند. پنومونی کلامیدیایی  بیماري بدون تب است که غالبا بین هفته  19 – 2 پس از زایمان بروز می کند و با علایم و نشانه هایی از قبیل :  سرفه، تاکی پنه و رال مشخص می شود.

تشخیص:

باتوجه به غیر اختصاصی بودن علایم و نشانه های بالینی در افتراق پنومونی هاي ویرال از باکتریال می توان با تکیه بر آزمون هاي پاراکلینیک به ویژه رادیوگرافی قفسه سینه و تطبیق آنها با آزمایشات CBC , CRP , ESR از تجویز بی رویه آنتی بیوتیک ها خودداري کرد و در عفونت هاي ویرال به درمان هاي حمایتی بسنده نمود.

جهت بررسی پیشرفت بیماري و تشخیص سریع عوارض، علائم حیاتی و صداهاي ریوي باید کنترل شود.

مواردی که در بیماری پنومونی باید مد نظر پرستار کودک باشد :

  • پوزیشن مناسب :
  • نیمه نشسته :
  • دراز کشیدن به پهلوی مبتلا باعث حمایت قفسه ینه و کاهش اصطحکاک پرده جنب می شود.
  • کودک با توجه به شرایط و میزان سطح هوشیاری در وضعیتی که بیشترین کمک تنفسی به کودک می شود در وضعیت راحت قرار گیرد.
  • تجویز اکسیژن در صورت نیاز :
  • باید در زمانی که کودک دچار دیسترس تنفسی است، اکسیژن رسانی کافی به کودک را در نظر داشت.
  • حداکثر 5 لیتر از طریق بینی در کودکان و حداکثر 10 لیتر از طریق هود به شیر خواران
  • بررسی وضعیت تنفس و بهبود عملکرد تنفسی کودك:
  • بایستی وضعیت تنفسی کودك بررسی شده و بروز دیسترس تنفسی) تاکی پنه ،زنش پره هاي بینی، سیانوز اطراف دهان، تنگی نفس و رتراکسیون بین دنده اي(مورد توجه قرار گیرد.
  • با دادن اکسیژن، پوزیشن مناسب، ساکشن ترشحات به منظور پاکسازي موثر راه هوائی به بهبود الگوي تنفسی کودك کمک نمود.
  • کمک به تخلیه ترشحات: درناژ وضعیتی -فیزیوتراپی تنفسی و فراهم نمودن محیط مرطوب (در صورت داشتن سرفه خلط دار، دادن بطور آب گرم موثر است) و در صورت نداشتن ممنوعیت، مصرف مایعات جهت تسهیل خروج ترشحات.
  • توجه به سرفه: دادن پوزیش مناسب و کمک به پاکسازي موثر راه هوائی با استفاده از فیزیوتراپی تنفسی
  • توجه به آسپیراسیون: ساکشن ترشحات و دادن پوزیشن نشسته یا نیمه نشسته به کودك
  • بررسی سطح فعالیت کودك: به چرخه خواب و بیداري کودك توجه نموده و فراهم نمودن شرایط خواب و استراحت کافی جهت کودك به منظور حفظ انرژي را فراهم سازید.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

  • ایزولاسیون تنفسی:
  • جهت پیشگیري از انتقال عفونت ازکودك به بیماران دیگر و پرسنل
  • رعایت ایزولاسیون تنفسی، پوشیدن ماسک– شستشوي دست و پوشیدن دستکش الزامی است.
  • بررسی هیدراتاسیون کودك: در صورتی که کودك نمی تواند به اندازه کافی مایعات استفاده کند با دستور پزشک باید مایعات بر اساس وزن تنظیم شود.
  • توجه به تب بیمار:
  • از روشهاي غیر داروئی مانند تن شویه با آب ولرم استفاده کنید.
  • در صورت تب بالاي 38 درجه به پزشک اطلاع و در صورت عدم کاهش تب با روشهاي غیر داروئی از روش هاي داروئی استفاده کنید.
  • استفاده از تب برهاي غیر تزریقی
  • در صورت تجویز آنتی بیوتیک وریدي لزوم کامل شدن دوره درمان به والدین آموزش داده شود.
  • رعایت بهداشت دست ها توسط والدین و خود کودك
  • توجه به ترس و اضطراب وحفظ آرامش کودك:
  • از نظر روحی و روانی از کودك و خانواده حمایت نموده و به کاهش ترس و اضطراب و آرام سازي کودك
  • کمک کنید چون گریه سبب اسپاسم حنجره و افزایش هیپوکسی می شود.

 

اقدامات پرستاري در رابطه با پاکسازي غیر موثر راه هوائی

  • بررسی وجود ترشحات در مسیر هوایی
  • مصرف کافی مایعات: جهت رقیق کردن ترشحات کودکان رابه نوشیدن مایعات تشویق کنید.
  • فراهم کردن محیط مرطوب: با بخور سرد و گرم) متناسب با بیماري( از خشکی مخاط جلوگیري کرده و در صورت نیاز به اکسیژن،اکسیژن مرطوب داده شود.
  • ایزولاسیون تنفسی:
  • جهت پیشگیري از انتقال عفونت ازکودك به بیماران دیگر و پرسنل
  • رعایت ایزولاسیون تنفسی، پوشیدن ماسک– شستشوي دست و پوشیدن دستکش الزامی است.
  • بررسی هیدراتاسیون کودك: در صورتی که کودك نمی تواند به اندازه کافی مایعات استفاده کند با دستور پزشک باید مایعات بر اساس وزن تنظیم شود.
  • توجه به تب بیمار:
  • از روشهاي غیر داروئی مانند تن شویه با آب ولرم استفاده کنید.
  • در صورت تب بالاي 38 درجه به پزشک اطلاع و در صورت عدم کاهش تب با روشهاي غیر داروئی از روشهاي داروئی استفاده کنید.
  • استفاده از تب برهاي غیر تزریقی
  • در صورت تجویز آنتی بیوتیک وریدي لزوم کامل شدن دوره درمان به والدین آموزش داده شود.
  • رعایت بهداشت دست ها توسط والدین و خود کودك
  • توجه به ترس و اضطراب وحفظ آرامش کودك : خانواده و کودك را از نظر روحی و روانی مورد حمایت قرار داده و در کاهش دادن ترس و آرام سازي و اضطراب کودك کمک کنید به دلیل اینکه گریه باعث اسپاسم حنجره و افزایش هیپوکسی می شود.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

 5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

3. عفونت ادراري :(UTI)

نوعی از وضعیت بالینی می باشد که می تواند مجراي ادرار و مثانه (سیستم ادراري تحتانی) را درگیر کند.  از آن جایی که معمولا امکان لوکالیزه کردن عفونت وجود ندارد، عفونت سیستم ادراري به وجود مقدار قابل توجه میکروارگانیسم در سرتاسر سیستم ادراري ( به جز یک سوم تحتانی مجراي ادراري که معمولا حاوي باکتري است ) اطلاق یا انتساب می گردد.

عفونت سیستم اداري امکان دارد که توأم با علایم بالینی بوده و یا بدون هیچ علامتی باشد. مشخص کردن محل دقیق عفونت، غالبا مشکل می باشد.

عفونت ادراري در دخترها شایع تر از پسران است و به طور معمول با تب، استفراغ، دل درد و گاهی اسهال خود را بروز می دهد.

گاهی اوقات  شب ادراري، ادرار بدبو، تکرر ادرار و بی قراري و ناآرامی در زمان ادرار کردن دیده می شود.  درمان به وسیله آنتی بیوتیک بعد از گرفتن نمونه ادرار به همراه کشت آن آغاز می شود.

تشخیص عفونت ادراري در کودکان اغلب دشوار است زیرا کودکان با علایم و نشانه های غیراختصاصی از قبیل تب، بی اشتهایی، استفراغ و تحریک پذیري به پزشک مراجعه می نمایند.

برعکس بزرگترها، یک عفونت حاد ادراري در کودکان امکان دارد که به زخم هاي کلیوي و فشارخون بالاي ثانویه منجر شود.

پس این را بدانید که تشخیص به موقع و آغاز درمان در یک عفونت اولیه یا راجعه، نقش مهمی را در پیشگیري از این عوارض ایفا می کند.

اکثر بیماران را می توان با تجویز آنتی بیوتیک هاي خوراکی درمان کرد، اگرچه در نوزادان نارس، بیماران بدحال و اشخاصی که توانایی تحمل درمان خوراکی را ندارند، آنتی بیوتیک هاي تزریقی تجویز و مورد استفاده قرار می گیرد.

پیش بینی شیوع دقیق عفونت هاي ادراري در کودکان دشوار است به دلیل اینکه تشخیص این نوع بیماري تحت تاثیر عامل های مختلفی از قبیل روش جمع آوري ادرار و تست هاي آزمایشگاهی مورد استفاده، قرار دارد.

عامل های مهمی که در شیوع این بیماری دخیل هستند عبارت هستند از سن و جنس بیماران، نارس بودن و وزن کمبه  هنگام تولد از دیگر عامل هایی هستند که سبب شیوع بیشتر عفونت هاي ادراري در مقایسه با نوزادهای عادي می شوند.

در دختران عود عفونت های ادراري شایعتر است و احتمال آن طی ماه اول پس از به وجودآمدن عفونت اولیه در بالاترین حد قرار دارد.

شایعترین پاتوژن مسبب عفونت ادراري در کودکان، اشریشیاکولی است که به طور کلی 80 درصد از موارد عفونت و بیش از 90 درصد از عفونت هاي اولیه را در بیماران سرپایی شامل می شود.

عفونت ادراري قارچی در اکثر موارد به وسیله کاندیدا آلبیکن ایجاد می شود.

سبب شناسی

ارگانیسم هاي مختلفی مسئول به وجود آمدن عفونت سیستم ادراري می باشند.

ایشریشیا کولی  (در 80 %موارد) و نیز دیگر ارگانیسم هاي روده اي گرم منفی اغلب مطرح می باشند.

این ارگانیسم ها در قسمت های مقعد، پرینه و اطراف مقعد شایع هستند. دیگر ارگانیسم هايی که در به وجود آمدن عفونت سیستم ادراري نقش دارند ازقبیل: پروتئوس پسودوموناس، استافیلوکوك طلایی، کلبسیلا، هموفیلوس و استافیلوکوك کوآگولاز منفی.

تعدادي از عوامل موثر در ایجاد و توسعه عفونت سیستم ادراري شامل وضعیت آناتومیکی، فیزیکی، شیمیایی یا خصوصیات سیستم ادراري میزبان است.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

مجاری ادراری چگونه عفونی می شوند ؟

ادرار طبیعی انسان فاقد باکتری می باشد. زمانی که ادرار می کنید باکتری های موجود در پوست یا مقعد می توانند به  سمت بالا و مثانه حرکت کنند.

زمانی که این حالت به وجود می آید، باکتری باعث بروز عفونت و التهاب در مثانه می شود و همچنین سبب درد در بخش های تحتانی، شکم و پهلوها می شود که به این بیماری سیستیت یا عفونت مثانه گفته می شود.

اگر باکتری به سمت بالا برود، باعث می شود تا کلیه ها نیز درگیر شده و عفونت کلیه به وجود بیاید.

عفونت به طور معمول با تب  و درد همراه  است همچنین عفونت کلیه در قیاس با عفونت مثانه بسیار جدی تر خواهد بود.

در اکثر اطفال بودن عفونت ادراری می تواند نشاندهنده وجود ناهنجاری در مجاری ادراری او باشد که می تواند کودک را مستعد به وجودآمدن مشکلات دیگر نماید.

به همین علت، هنگامی که کودکی به عفونت ادراری مبتلا می شود، آزمایش های لازم باید انجام شود. در موارد دیگر نیز نیز امکان دارد کودک به نوعی باکتری دچار شده باشد که این باکتری می تواند باعث عفونت مجاری ادراری نیز شود.

تظاهرات بالینی

تظاهرات بالینی عفونت سیستم ادراری بستگی به سن کودک دارد علایم و نشانه ها در مورد شیرخورانی که به تازگی متولد شده اند و در کودکان زیر ٢ سال، اختصاصی نیست و در اغلب موارد مشابه اختلال های گوارشی می باشد.

از این علایم می توان به نارسایی رشد، مشکلات تغذیه ای، استفراغ ، اسهال، زردی و نفخ شکم اشاره کرد.

نوزادان امکان دارد دچار تب، هیپوترمی یا سپسیس شوند.  سایر علایم مورد مشاهده از قبیل تکرر یا تخلیه ی نادر ادرار، داد و فریاد در حین ادرارکردن، تحریک پذیری دائم، ادرار بدبو و جریان غیر عادی ادرار می باشد.

بثورات پایدار در ناحیه دیاپر نیز می تواند کلیدی جهت تشخیص باشد.

علایم کلاسیک عفونت سیستم ادراری بیشتر در کودکان بالای ٢ سال مشاهده می شود. این علایم نظیر شب ادراری یا بی اختیاری روزانه ی ادرار در کودکانی که  توانایی کنترل ادرار را کسب کرده اند، تب، بدبویی شدید ادرار، افزایش تکرر ادرار، درد در زمان دفع ادرار یا فوریت در دفع ادرار است.

کودکان همچنین امکان دارد که از درد های شکمی یا حساسیت زاویه ی دنده ای مهرهای (درد پهلو) ناله کنند و شکایت داشته باشند.

در بعضی از کودکان دفع خون در ادار دیده می شود و کودکان خردسال ممکن است که استفراغ کنند. اوروپاتی انسدادی، شیوع زیادی در بین کودکان پسر و شیرخواران داشته که به طور مشخص با ریزش مداوم ادرار (چکه چکه) ، تقلا در حین دفع ادرار و یا با کاهش نیروی جریان ادرار همراه است.

بالا بودن تب وداشتن  لرز همراه با درد پهلو، درد شدید شکمی و لکوسیتوز بیانگر پیلونفریت است هر چند در بعضی از موارد درد و حساسیت پهلو تنها نشانه پیلونفریت در معاینه فیزیکی است.

درسنین نوجوانی تظاهرات  این بیماری بسیار اختصاصی است. علایم  و نشانه های عفونت سیستم ادراری در این دوران از قبیل تکرر و دفع ادرار با حجم کم و دارای خون قابل رویت است. تب به طور معمول وجود ندارد، عفونت سیستم ادراری فوقانی مشخصا با تب و لرز، درد پھلو و علایم عفونت سیستم ادراری تحتانی همراه بوده که غالبا” ٢ – 1  روز پس از علایم عفونت سیستم ادراری فوقانی بروز می کند.

خیلی از کودکانی که به عفونت سیستم ادراری مبتلا  هستند، فاقد هر نوع علامتی بوده و یا علامت مشخص بالینی ندارند و بسیاری از شکایت ها امکان دارد که به سیستم ادراری مربوط نباشد بدین جهت تعداد بسیاری از آن ها از نظر عفونت سیستم تنفسی و گوارشی تحت درمان قرار می گیرند، امر مهمی است که این کودکان جهت آغاز درمان شناسایی گردند.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

تشخیص:

تشخیص دادن عفونت سیستم ادراری براساس درجه بالایی از شک، ارزیابی تاریخچه و معاینه های فیزیکی و آزمایش ساده ی ادرار و کشت مسجل می شود در نمونه هایی که احتمال عفونت سیستم ادراری مطرح می شود حتی ادرار تازه نمای تیره،کدر و غلیظ با ذرات معلق مخاط و چرک همراه است و بوی ناخوشایند مانند بوی ماهی دارد.

تشخیص دادن عفونت ادراری احتمالی بر پایه وجود باکتری در آزمایش های میکروسکوپی ادرار که غالبا نشانگر پیوری و وجود حداقل یک باکتری در رنگ آمیزی گرم مطرح می شود، هر چند امکان دارد که در باکتریوری بدون علامت، تجزیه ادرار طبیعی باشد.

تشخیص دادن عفونت ادراری با جدا کردن باکتری در کشت ادرار کامل می شود. برای این امر مقداری از نمونه ادراری جهت آزمایش از کودک گرفته می شود.

اگر کودک هنوز روش توالت رفتن را  به خوبی فرا نگرفته است باید با استفاده از یک نوع کیسه مخصوصاین آزمایش، که ناحیه تناسلی را احاطه می کند، نمونه گیری صورت گیرد.

در کودکان بزرگتر نیز در صورت دانستن صحیح دادن نمونه می توان نمونه ادراری را مستقیما وارد ظرف نمونه گیری کرد و تا جایی که امکان دارد باید ادرار بدون آلودگی به طور مستقیم وارد ظرف شود. بعضی اوقات نیز لوله های وارد مجرا می شود تا نمونه مستقیما از خود مثانه گرفته شود.

بهترین روش نمونه گیری، گرفتن نمونه ها  از راه مثانه می باشد و بدین ترتیب مستقیما و بدون آلودگی، نمونه گیری ادرار از مثانه به عمل می آید، اگر عفونتی وجود داشته باشد باکتری ها و چرک در زیر میکروسکوپ قابل رویت خواهد بود.

اگر باکتری موجود در ادرار قابل رویت نباشد مقداری از نمونه ادرار را وارد محیطهایی می کنند که باکتری در آن جا امکان رشد داشته باشد.

پس از تکثیر شدن باکتری، آن ها قابل شناسایی خواهند بود و می توان دانست که چه نوع دارویی می تواند تاثیر گذار باشد.

این فرآیند طی شده را اصطلاحا کشت می گویند.

صحت و درستی کشت انجام شده به این مسأله بستگی دارد که قبل از انجام کشت تا چه مقدار ادرار باقی مانده است.

اگر نمونه گیری در منزل انجام شده، بهتر است سریعا نمونه سرد شود و پس از آن در داخل پلاستیکی پر از یخ به آزمایشگاه برده شود.

چه نوع اختلال هایی باعث بروز مشکلات ادراری خواهد شد؟

اختلال هایی که باعث بروز مشکلات ادراری می باشند شامل موارد زیر می باشند :

  • برگشت ادرار از مثانه به حالب: در این حالت هنگامی که مثانه پر می باشد، ادرار به عقب پس زده می شود و وارد حالب ها و کلیه ها در شخص می شود. این اختلال ها در کودکانی که دچار عفونت های ادراری هستند، شایعتر است.
  • انسداد ادراری: انسداد در مجاری در ھر نقطھ ای می تواند رخ دھد. ممکن است حالبھا یا پیشابراه بسیار تنگ باشند یا اینکھ گیر کردن یک سنگ سبب انسداد شود. ممکن است محل اتصال حالبھا بھ کلیھ ھا یا مثانھ غیر طبیعی باشد و مانع از عبور ادرار در مسیر طبیعی خود شود.

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

آیا عفونت های ادراری دارای تاثیرات دراز مدت می باشند؟

کودکان کوچک در بیشترین خطر ات صدمه های کلیوی ثانویه به عفونت های ادراری هستند مخصوصا اگر دارای اختلال هایی نیز باشند. این صدمه ها می تواند به صورت تخریب بافت کلیه، اختلال در عملکرد کلیه، بالا رفتن فشار خون و مشکلات دیگر باشد.

به ھمین علت کودکانی که به عفونتهای  ادراری مبتلا هستند، باید به طور صحیح و درستی درمان شوند و تحت ارزیابی های دقیق قرار بگیرند.

نکته هایی که باید مد نظر والدین باشند:

  • تا سن ١١ سالگی 3 درصد از دخترها و 1 درصد از پسرها به عفونت های ادراری مبتلا خواهند شد.
  • عدم درمان عفونت ادراری در کودکان می تواند منجر به بروز صدمه های جبران ناپذیری به کلیه ها شود.
  • در صورت شک به عفونت ادراری سریعا بایستی کودک توسط پزشک ویزیت و درمان شود.

درمان

هدف از درمان عفونت ادراري حاد، ریشه کن کردن عفونت، پیشگیري کردن از اوروسپسیس و کاهش  دادن آسیب کلیوي احتمالی است.

درمان های تجربی با یک آنتی بیوتیک -بر اساس مقدار شیوع پاتوژ ن ها شروع و پس از آماده شدن نتیجه کشت (نمونه آزمایش) و تعیین حساسیت آنتی بیوتیکی شخص، در مورد آنتی بیوتیک مذکور تجدید نظر می شود.

در بیمارهایی با ناهنجاری هاي زمینه اي یا سابقه عود عفونت ادراري، پاتوژن هاي نامعمول یا نقص دستگاه ایمنی، تجویز آنتی بیوتیک هاي وسیع الطیف الزامی و اجباری می باشد

درمان در این نوع بیماری به دو صورت است :

  1. درمان سرپایی: با تجویز داروهایی در منزل بیمار نهایتا با استفاده 10 روزه آنتی بیوتیک و رژیم غذایی مناسب سلامتی خود را بدست می آورد.
  2. درمان بستری: در کودکان با مشخص شدن عفونت هاي ادراري در مواردي که علایم بیماری شدت پیدا می کنند، بستري بیمار و درمان با آنتی بیوتیک وریدي الزامی است. در نوزاد های کم سن و سال که با علایم توکسیک ارجاع داده شده اند، دچار کم آبی شدید می باشند و استفراغ یا عدم تحمل داروهاي خوراکی داشته اند نیز بستري و آغاز آنتی بیوتیک تزریقی ضروری است.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

 5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

4. گاستروآنتریت

گاستروآنتریت یعنی التهاب معده و روده؛ که به طور عمده به وسیله ویروس ایجاد می شود. علائم و نشانه های این بیماري از قبیل: اسهال همراه با استفراغ یا بدون استفراغ، تهوع، تب و درد هاي شکمی می باشد.

در کودکان امکان دارد که این علائم و نشانه هاي بیماري به صورت غیراختصاصی باشد. اسهال به صورت دفع مدفوعبه صورت مایع و شکل نیافته در دفعات مکرر تعریف شده است. صرف نظر از دلیل، بخش اصلی درمان گاستروآنتریت تامین مایعات کافی به منظور پیشگیري ودرمان دهیدراتاسیون است.

اسهال به دو نوع حاد و مزمن تقسیم می شود:

اسهال حاد: معمولاً به علت عامل های عفونی مانند ویروس ها، باکتري ها و پاتوژن هاي انگلی به وجود می آیند.

بهداشت ضعیف، غذا و آب آلوده، آنتی بیوتیک ها و مسهل ها نیز سبب ایجاد اسهال حاد می شوند. این نوع اسهال معمولا کمتر از دو هفته طول می کشد و خود به خود بهبود می یابد. اسهال حاد در برخی زمان ها با عفونت سیستم تنفسی و یا عفونت ادراري همراه است. اسهال حاد عفونی ( گاستروآنتریت عفونی): توسط عامل های متنوعی از جمله ویروس ها، باکتري ها و انگل ها به وجود می آید.

اسهال مقاوم نوزادي: در ماه های اول بعد از تولد بروز می کند، بدون تشخیص هر گونه پاتوژن تا بیش از 2 هفته ادامه یافته و پاسخ آن به درمان رضایت بخش نیست.

رایج ترین دلیل آن اسهال حاد عفونی است که به میزان کافی و صحیح مداوا نشده است.

سبب شناسی

بیشتر عامل های بیماری زا در اسهال اغلب از طریق دهانی – مدفوعی، آب و غذاي آلوده و یا فرد به فرد به ویژه در تماس هاي نزدیک مانند مهد کودك ها منتقل می شود. نبود آب آشامیدنی سالم، ازدحام جمعیت، بهداشت ضعیف، کمبود مواد غذایی و تسهیلات نامناسب از عوامل خطرزاي اصلی بخصوص در مورد عوامل بیماري زاي باکتریایی و انگلی می باشد.

 

 5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

همچنین افزایش تناوب و شدت بیماري اسهالی در مورد نوزادان شیرخوار به دلیل وضعیت سنی  شرایط خاصی است که آنها را مستعد پذیرش عامل های پاتوژن می کند.

بخاطر عدم تماس با عامل های بیماری زاي متعدد، سیستم ایمنی نوزادان شیرخوار از آنتی بادي هاي اکتسابی به اندازه کافی برخوردار نیست. شایع ترین عامل های گاستروآنتریت حاد در سطح جهان عوامل ویروسی، باکتریایی و انگلی هستند.

در کشورهاي توسعه یافته، 80%-70% از موردهای اسهال عفونی نتیجه عوامل ویروسی به طور اولیه “روتا ویروس” می باشد.

روتاویروس مهم ترین دلیل وقوع گاستروآنتریت هاي جدي و حاد در کودکان بوده است. سالمونلا، شیگلا و کامپیلوباکتر، شایع ترین پاتوژن هاي باکتریایی هستند.

ژیاردیا و کریپتوسپوریدیوم، انگل هستند، کریپتوسپوریدیوم غالبا با وقوع همه گیري در کودکان کوچک حاضر در مراکز نگهداري روزانه مرتبط است.

شدت و موارد اسهال درنوزادان شیرخوارا بیشتر است به دلیل اینکه سیستم ایمنی آنها به دلیل عدم مواجهه با عامل های بیماری زا، فاقد آنتی بادی هاي حمایت کننده می باشد.

تدابیر درمانی:

درمان گاستروآنتریت در کودکان بر پیشگیري از دهیدراتاسیون تمرکز دارد. کودکان فاقد دهیدراتاسیون یا مبتلا به دهیدراتاسیون حداقلی را باید به نوشیدن مایعات کافی علاوه بر ادامه رژیم معمولی، تشویق کرد.

بسیاري از مطالعات نشان داده اند که ادامه دادن رژیم غذایی معمولی کودك، مدت اسهال را کاهش میدهد. از درمان رهیدراتاسیون خوراکی با استفاده از محلولهاي رهیدراتاسیون می توان براي درمان اسهال در کودکان مبتلا به دهیدراتاسیون خفیف تا متوسط استفاده کرد.

اندانسترون می تواند استفراغ را کاهش دهد و از نیاز به دریافت مایعات وریدي جلوگیري کند، از پروبیوتیک ها می توان براي کوتاه کردن دوره اسهال استفاده کرد. شستن

دست ها به صورت مناسب میزان بروز گاستروآنتریت حاد را کاهش می دهد ولی بر میزان بروز عفونت روتاویروسی تاثیري ندارد.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

مراقبت :

کنترلکردن اسهال حاد در بیشتر موارد می تواند در منزل انجام شود.  از آنجا که اغلب عفونت هایی که منجر به اسهال حاد می شوند از راه دهانی – مدفوعی گسترش می یابد، رعایت بهداشت شخصی به خصوص شستشوي مداوم دست ها، استفاده از آب تمیز، تهیه و نگهداري غذاها به روش های بهداشتی بسیار حائز اهمیت است.

والدین باید توجه بسیاری به مراقبت از ناحیه تناسلی کودك بیمار خود داشته باشند.  تعویض سریع پوشک در صورت کثیف شدن، استفاده کردن از پوشک هايی با قدرت جذب بالا، تمیز نگه داشتن این ناحیه و شستشوی مدام و صحیح و استفاده از پماد اکسید دوزنگ براي محافظت پوست توصیه می شود.

کنترل درجه حرارت از ناحیه مقعد کودک ممنوع است، کنترل مایع های دریافتی و دفعی از طریق دفعات عوض کردن کهنه هاي خیس شده امکان پذیر است.

استفراغ مانع از مایع درمانی از طریق دهان نخواهد شد مگر اینکه شدت آن زیاد باشد. درصورت بستري شدن کودك در بیمارستان، بررسی مقدار و تعداد موارد دفع، مراقبت از پوست و عدم مصرف مواد داراي قند بالا مثل آب سیب و نوشابه توصیه می شود.

بعد از مایع درمانی به والدین توصیه می شود که مادر شیر خود را به کودك بدهد به دلیل اینکه  شیر مادر شدت و مدت زمان بیماري را کاهش می دهد. همچنین استفاده  از رژیم غذایی که  در آن موز ، برنج ، سیب، نان و چاي توصیه می شود.

 5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

  1. مننژیت

مننژیت (Meningitis) التهاب پرده هایی هستند که مغز و طناب نخاعی را می پوشانند .این بیماري اغلب در اثر عفونت ویروسی یا باکتریایی و یا به ندرت توسط قارچ ها در کودکان به وجود می آید. فهمیدن اینکه مننژیت براثر ویروس می باشد یا باکتري اهمیت دارد زیرا شدت بیماري و نحوه درمان بسته به علت آن متفاوت است.

مننژیت  ایجاد شده با ویروس معمولا خفیف تر است ولی مننژیت  ایجاد شده با باکتری امکان دارد بسیار شدید باشد و در صورت عدم درمان به موقع و صحیح، به آسیب مغزي، از دست دادن شنوایی یا اختلال های یادگیري بینجامد.

اگر مننژیت بر اثر باکتري به وجود بیاید مننژیت عفونی و اگر ویروس باعث آن شده یا سایر عوامل باشد مننژیت غیر عفونی نامیده می شود .

در مننژیت باکتریایی باشداین را هم  مهم است که بدانیم کدام نوع باکتري سبب آن شده به دلیل اینکه آنتی بیوتیک ها می توانند از انتشار بعضی انواع  آن و آلوده شدن اشخاص دیگر را بگیرند وکنترل کنند.

مننژیت در سنین 2 ماهگی تا 2 سالگی شیوع بیشتری دارد و بالاترین میزان بروز مننژیت باکتریایی در بین کودکان زیر یک سال است.

بیشتر نوزادان به علت اینکه حامل پادتن هاي مادري هستند تا 3 ماهگی به مننژیت مبتلا نمی شوند.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

نشانه ها و علائم بیماري در نوزادان با کودکان تفاوت دارد، نوزاد ی که به مننژیت مبتلا شده بی قرار بوده وگریه هايش طولانی است و همراه با آن اشتهایش را هم از دست می دهد و گرفتار تب شدید  نیز می شود. در چنین حالتی امکان دارد که با حمله ناگهانی وخواب آلودگی شدید همراه باشد.

مننژیت در نوزادها چه با عامل ویروسی و چه باکتريایی خطرناك می باشد. ولی در کودکان بزرگتر مننژیت ویروسی خفیف تر می باشد و به طور معمول طی 10 روز خود به خود بهبود پیدا می کند. مننژیت باکتریایی اغلب شدیدتر می باشد و می تواند مساله جدي به حساب آید.

بسیاری از ویروس هایی که در  بچه ها سبب مننژیت می شوند از گروه انتروویروس ها می باشند. به عنوان نمونه نوعی ویروس به نام کوکساکی می باشد که می تواند عامل مننژیت در یک شخص باشد، انتروویروس است. از نوع دیگر از ویروس ها، هرپس سیمپلکس (عامل بیماري تب خال و سرماخوردگی هاي شدید و حاد) را می توان نام برد.

از باکتری هايی که باعث بروز مننژیت می شود هم می توان استرپتوکوك پنومونیه و نیسریا مننژیتیدیس و هموفیلوس آنفلوانزا نام برد .بچه ها با نقص ایمنی، بیماري گلبول داسی شکل و آسیب هاي جدي به سر، بیشتر از سایر افراد در معرض خطر ابتلا به این بیماري می باشند.

نشانه ها و علائم بالینی مننژیت چیست؟

علائم و نشانه های این بیماري کمی گمراه کننده می باشد و امکان دارد که خیلی راحت متوجه علائم آن نشوید، به دلیل اینکه علائم آن در تمام اشخاص یکسان نبوده و در همه به یک شکل ظاهر نمی شود .نشانه های مشخصه التهاب مننژ نظیر: سردرد، تحریک پذیري، تهوع، سفتی گردن، سر درد، خواب آلودگی، ترس از نور و استفراغ.

تب معمولا وجود دارد. علائم کرنیگ و برودزینسکی، حاکی از تحریک مننژ، اغلب در کودکان بزرگتر از 12 ماه مثبت می باشد. در شیرخواران کوچکتر، علائم التهاب مننژ امکان دارد که خفیف و جزئی باشد و تنها با تحریک پذیري، بی قراري، افت سطح هوشیاري و اختلال در تغذیه مشخص شوند.

احتمال بروز نشانه های عصبی کانونی، تشنج، درد مفاصل و عضلات، ضایعه های پتشی یا پورپورا، سپسیس، شوك و کوما نیز وجود دارد. افزایش فشار داخل جمجمه اي خود را به صورت شکایات: سردرد، دوبینی و استفراغ بروز می دهد.

برجستگی فونتانل ها امکان دارد که در شیرخواران وجود داشته باشد. امکان نیز دارد که برادیکاردي یا اختلال در تنفس  نیز وجود داشته باشد.

انواع مننژیت

مننژیت باکتریایی:

سریعا نیاز به بستري کردن فوري می باشد و بسیار خطرناك و کشنده است.  زمانی که باکتري وارد خون شود، سبب تخریب دیواره عروق خونی می شود و باعث خونریزي در پوست و اعضاي داخلی بدن کودک می شود.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

علائم شامل: تب، خستگی، تهوع، سردي دست ها و پاها، لرز سرد، درد شدید عضلات و مفاصل، درد سینه و یا شکم، تنفس سریع، اسهال و در مراحل بعدي بثورات پوستی است.

علائم و نشانه های مننژیت باکتریایی بعد از 3 تا 7 روز ظاهر می شود و بیماری بروز می کند. علائمی شامل تشنج و کما در مننژیت باکتریایی بسیار خطرناك است. مننژیت باکتریایی در فصل زمستان شیوع بیشتري می یابد.

در نوزادانی که به تازگی متولد شده اند امکان دارد علائمی مانند:  تب، سردرد و سفتی گردن وجود نداشته باشد و یا با مشکل متوجه این علائم شویم. نوزادان مننژیتی امکان دارد که داراي علائم: غیرفعال بودن، تحریک پذیر، استفراغ و کاهش اشتها شوند.

مننژیت ویروسی: این نوع از مننژیت خفیف تر می باشد و اغلب بیشتر از مننژیت باکتریایی ایجاد می شود. به طور معمول در اواخر تابستان و اوایل پاییز رخ می دهد. اغلب بچه هاي کمتر از 5 سال و بزرگسالان زیر 30 سال را دچار می کند. علائم  و نشانه های این نوع مننژیت در نوزادان و بزرگسالان با هم متفاوت است.

نشانه ها در نوزادان نظیر:  تب، تحریک پذیري، بد غذایی و سخت بیدار شدن.

نشانه ها در کودکان نظیر:  تب بالا، سردرد شدید، سفتی گردن، حساسیت به نور، خواب آلودگی و یا مشکل در بیدار شدن، تهوع و استفراغ، و کاهش اشتها می باشد.  علائم این نوع مننژیت معمولا 7 تا 10 روز طول می کشد تا بروز کند.

زمان انتشار مننژیت ویروسی، اواخر تابستان و اوایل پاییز می باشد.

مننژیت قارچی:

علائم و نشانه های این مننژیت نیز بسیار مشابه انواع دیگر مننژیت می باشد. به هر حال هر کدام از مننژیت ها باشد، این علائم به تدریج و به آرامی ظاهر می شوند.

علائم مشترك بین تمامی مننژیت ها شامل: سردرد، تب، تهوع و سفتی گردن می باشد. علائم اختصاصی این نوع مننژیت عبارت است از: ترس از نور، تغییر در وضعیت ذهنی، گیجی، توهم و تغییرات شخصیتی در فرد.

تست تشخیص مننژیت:

علامت کرینگ مثبت kering sign : در این تست با خم کردن گردن بیمار به سمت جلو، پاها به سمت شکم خم می شوند.

علامت برودزینسکی مثبت brudzinski’s sign : حرکت زانوي بیمار خوابیده به پشت در زاویه 90 درجه همراه با سفتی و درد شدید است.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

تشخیص مننژیت:

از آنجا که نشانه های بیماری مننژیت ویروسی و باکتریایی خیلی مشابه یکدیگر هستند، اگر مننژیت باکتریایی مورد شک باشد، باید آزمایش LP انجام شود مگر اینکه شواهد ناپایداري قلبی عروقی یا وجود علائم بالارفتن فشار داخل جمجمه اي (به علت خطر فتق مغزي)  وجود داشته باشد.

براي کشیدن مایع نخاعی، کودك را به شکل جنینی می خوابانند، زانوهای او را خم و به داخل شکم می کشند و اقدام به کشیدن مایع نخاعی از ناحیه کمر می کنند. کودك بیمار و تحریک پذیر، اغلب دوست دارد در این وضعیت و حالت جسمی بخوابد یا دراز بکشد.

پزشک  معالج برای کاهش درد و سوزش بخاطر ورود سوزن مخصوص برای کشیدن مایع نخاعی، امکان دارد که از یک بی حسی موضعی استفاده کند و بعد یک سوزن کوچک توخالی در فضاي بین مهره اي وارد کند و اقدام به کشیدن مایع نخاعی  (به میزان خیلی کم) کرده و آن را براي آزمایش به آزمایشگاه ارسال کند.

بررسی معمول  شامل CSF را باید از نظر شمارش WBC، شمارش افتراقی آن ها، سطوح پروتئین و گلوکز و رنگ آمیزي گرم هستند ،

CSF  را باید از نظر باکتري ها و در صورت امکان وجود قارچ ها، ویروس ها و مایکوباکتري ها کشت داد.

آنالیز اولیه که در یک تا دو ساعت اول  روی نمونه صورت می گیرد اطلاعاتی اولیه در مورد بیماري را به پزشک ارائه می دهد.

آنالیز بعدي که روی نمونه صورت می گیرد داده های دقیق و قطعی در مورد اینکه آیا کودك مننژیت دارد یا خیر را در اختیار کادر پزشکی می گذارد و نمایش می دهد و اینکه اگر مننژیت دارد آیا ویروسی است یا باکتریایی و چه نوع باکتري باعث آن بوده است.

گزارش کامل نمونه به طور معمول در عرض 72 ساعت آماده می شود. و گزارش اولیه نمونه طی  24-48 ساعت آماده می شود.

اگر بیماری کودك خیلی وخیم باشد پزشک معالج منتظر نتیجه های آزمایش ها نخواهد ماند؛ و درمان اولیه را برای کودک آغاز می کند تا اینکه نتیجه های آزمایش ها آماده شود.

آزمایش خون و ادرار نیز براي تشخیص کمک کننده هستند.  لکوسیتوز شایع است و کشت هاي خون در  90%موارد مثبت هستند .

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

تشخیص هاي افتراقی:

اکثر اختلال ها امکان دارد که داراي نشانه ها و علائم تحریک مننژ و بالا رفتن فشار داخل جمجمه اي شوند.  این اختلال ها حاوی بسیاري از عفونت هاي مسبب مننژیت و انسفالیت، خونریزي، بیماری هاي روماتیسمی و بدخیمی ها می باشند.

تشنج هم برخی اوقات با مننژیت، انسفالیت و آبسه داخل مغزي همراه است و می تواند عارضه اي از ادم مغزي، انفارکتوس مغزي، خونریزي یا واسکولیت باشد.

عوارض:

مننژیت باکتریایی سبب بروز مشکلات ثانویه در مغز وسیستم عصبی می شود. اگر تشخیص و درمان بیماري در نخستین مراحل آن صورت گیرد حدود 90 درصد از کودکان بهبود می یابند و تعداد اندکی دچار ضایعه های دائمی در سیستم عصبی مثل از دست دادن شنوایی خود می شوند.

راه هاي انتقال مننژیت:

مننژیت باکتریایی از طریق اشخاص بیمار یا حامل باکتري (در حلق وبینی) انتشار می یابد. عامل بیماري از راه سرفه وعطسه توسط فرد در هوا منتشر می شود و تا ساعت ها معلق در هوا می مانند، تنفس این هواي آلوده سبب انتقال بیماري به افراد دیگر می شود.

باکتري ابتدا در حلق وبینی تکثیر میگردد وسپس وارد خون می شود وآن گاه وارد مغز و نخاع شده و این نواحی را عفونی میسازد. گاهی اوقات عفونت سینوس ها، گوش میانی و عفونت هاي ناشی از آسیب سر موجب ایجاد مننژیت می شوند.

مننژیت ویروسی نیز بوسیله افراد بیمار یا حامل ویروس منتقل میشود ولی واگیردار بودن آن کمتر از باکتریایی است.

درمان:

درمان مننژیت بر پایه عامل ایجاد بیماری، برای هر کدام متفاوت خواهد بود .اگر  عامل مننژیت ویروسی باشد، در بسیاری از موارد آنتی بیوتیک لازم نیست، اگر چه پزشک غالبا داروهایی براي تسکین تجویز می کند .

می توان اسباب راحتی و تسکین درد کودك را فراهم کر، مثل اقداماتی که در مورد بیمار آنفلوانزایی انجام می دهند. نظیر:  استراحت کافی، مصرف مایعات فراوان، استفاده از دارو براي کاهش درد و تب.

درمان مننژیت باکتریایی با هدف استریل کردن مایعCSF  به کمک آنتی بیوتیک ها صورت می پذیرد،  که باید دوز آن در جریان خون مغزي و سیستمیک به میزان کافی و مداوم  کنترل وحفظ شود.

درمان با دگزامتازون به عنوان درمان کمکی درست قبل یا همزمان با دوز اوي آنتی بیوتیک ها، به طرز چشمگیري احتمال کاهش شنوایی و اختلال های نورولوژیک ناشی از مننژیت را کم می کند.  درمان هاي حمایتی، نظیر درمان کم آبی با جایگزینی مناسب مایع ها و نوشیدنی های مناسب می باشد.

 

5 نوع از بیماری های شایع در کودکان

 

پیش آگهی و پیشگیري:

حتی در صورت درمان آنتی بیوتیکی مناسب، میزان مرگ و میر مننژیت باکتریایی در کودکان اکثرا بالا و قابل توجه است.

از بین نجات یافتگان (به خصوص پس از عفونت پنوموکوکی) 35% بیماران، دچار عارضه هایی نظیر کري، تشنج، ناتوانی در یادگیري، کوري، پارزي، آتاکسی و هیدروسفالی می شوند.  همه بیماران دچار مننژیت باید هم قبل از ترخیص از بیمارستان و هم در زمان پیگیري، تحت ارزیابی شنوایی قرار بگیرند.

عود یا بروز مجدد بیماري ممکن است نشانگر اختلال ایمونولوژیک یا آناتومیک زمینه اي باشد که بیمار را نسبت به ابتلا به مننژیت مستعد می کند.

پیشگیري نه بطور صد در صد، اما تا حدي می تواند از ابتلا پیشگیري نماید. مهمترین اقدام براي پیشگیري، واکسیناسیون می باشد. ایمن سازي روتین علیه هموفیلوس آنفلوانزا و استرپتوکوك پنومونیه براي کودکان در سن 2 ماهگی شروع می شود.

واکسن علیه نیسریا مننژیتیدیس براي نوجوانان و دانشجویان کالج، سربازان و مسافران مناطق اندمیک تجویز می گردد.

کموپروفیلاکسی موارد داراي تماس نزدیک با عفونت نیسیریا مننژیتیدیس و فرد بیمار لازم است و براي آن ریفامپین، سیپروفلوکساسین یا سفتریاکسون توصیه شده است.

اشتراک گذاری پست

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


تماس با خدمات پرستاری