نویسنده NewAd

نگرانی و استرس دوران بارداری

دوران بارداری از حساس ترین مرحله زندگی یک زن می باشد. صدمات وارده بر جنین در دوران بارداری می تواند زمینه ساز بسیاری از اختلالهای جسمی و روانی در سالهای بعدی زندگی فرد باشد،به طوری که زمینه بسیاری از اختلال های روان پزشکی دوران بزرگسالی را باید در دوران جنینی جستجو کرد.

بهداشت روانی دوران بارداری از مسایلی است که امروزه بسیار مورد توجه قرار دارد.ثابت شده که از ابتدای بارداری ، اضطراب و هیجان های زن باردار تاثیر مستقیمی بر روی جنین خواهد داشت.

عدم اطلاع یا اطلاعات نادرست و ناقص در خصوص بارداری و تغییرات آن می تواند موجب بروز هیجان ها و آشفتگی های روانی شود. تغییر خلق(اخلاق)،تغییر اشتها،استفراغ های گاه و بیگاه ،تغییر علایق و سلیقه ها و بالاخره ده ها نوع دیگر از این قبیل ، هر یک می تواند به تنهایی گرفتاریهای فراوانی را ایجاد کند.

شایع ترین و مهمترین استرس های زمان بارداری

۱-اضطراب و نگرانی در مورد سلامت جنین
۲-مرگ یکی از نزدیکان
۳-مشاجره و مشکل ارتباطی با همسر و خانواده اش
۴-کاهش ناگهانی و قابل ملاحظه در درآمد خانواده
۵-مسایل و مشکلات مربوط به شغل همسر
۶-نگرانی در مورد دشواریهای بارداری
۷- احساس کم تجربگی مادران جوان

عوارض استرس در بارداری
ماه های اول بارداری (سه ماهه اول )آسیب پذیری نسبت به استرس بیشتر است.زنان بارداری که در اوایل بارداری زلزله را تجربه می کنند،نسبت به زنانی که در ماههای آخر بارداری هستندو در شرایط یکسانی قرار دارند، عوارض بیشتری را نشان می دهند. وجود همزمان سایر عوامل خطر نظیر عفونت،کمبود ریز مغذی هادر مادر و …موجب تشدید اثرات منفی استرس روی مادر و جنین می شود.

مطالعات و بررسی های مختلف روی زنان باردار نشان دهنده این فرضیه است که سطح بالای استرس های روانی-اجتماعی در طول دوران بارداری ،خطر زایمان زودرس و در نتیجه تولد نوزادبا وزن کمتر از میزان طبیعی را افزایش می دهد.

استرس های دوران بارداری علاوه بر ایجاد عوارض در دوران بارداری  به ویژه در اوایل بارداری و حوالی زایمان ، روی فرآیند رشد و تکامل ذهنی ، روانی جنین اثر سوء دارد و موجب اختلال های رفتاری در دوران کودکی می شود.

استرس در بارداری می تواند با ایجاد نشانه های اختلال (کم توجهی- بیش فعالی)به ویژه در پسران همراه باشد. هم چنین سطح بالای اظطراب مادر در بارداری خطر بیماری (سرشت دشوار)را در شیرخوار افزایش می دهد. در واقع کودکانی که سرشت دشوار دارند،معمولا الگوی خواب و تغذیه آشفته ای دارند و نیازمند توجه و مراقبت بیشتر هستند.

 اختلال های روانی شایع دوران بارداری
ترس و نگرانی بعلت تغییرات جسمی و مشکلات مربوط به نقش مادری (بخصوص در حاملگی اول )وجود دارد مثل:

  • ترس از درد زایمان
    •  ترس از مرگ
    • ترس از پیامد های اقتصادی بارداری
    • ترس از بی کفایتی در اجرای وظیفه مادری
    • ترس از فقدان استقلال و جذابیت و ترس ازنوزادآینده بعنوان رقیب در عشق و عاطفه شوهر

 افسردگی دوران بارداری
افسردگی دوران بارداری یا پس از زایمان ،یکی از مشکلات رایج در میان زنان باردار است که متاسفانه دراغلب موارد تشخیص داده نمی شود.افسردگی دوران بارداری گاه از همان روزهای ابتدایی بارداری آغاز می شود،اما گاهی هم از ماه سوم به بعد بروز می کند.نشانه های افسردگی ممکن است همزمان با هم و یا به تدریج بروز کنند. شدت و ضعف آنها بستگی به میزان افسردگی و برخورد اطرافیان به ویژه همسر دارد.

نشانه های افسردگی
• خستگی
• خوابیدن یش از حد یا بی خوابی
• گریه کردن و زودرنجی
• تندمزاجی و تحریک پذیری
• احساس غم
• ناامیدی
• کاهش شدید انرژی و انگیزه برای انجام امور
• ولع خوردن یا بی اشتهایی شدید
• کاهش تمرکز و فراموشکاری
• احساس بی ارزش بودن و گناهکاربودن
• گوشه گیری و قطع ارتباط با دوستان
• سردرد
• درد در قفسه سینه – تپش قلب
•  تنگی نفس و احساس خفگی و کلافگی
 عوامل موثر در بروز افسردگی دوران بارداری
دلایل متعددی برای بروز افسردگی در زنان باردار وجود دارد که از این عوامل می توان به تغییرات هورمونی،حوادث استرس زا و آزاردهنده در طول دوران بارداری مثل مشکلات زندگی،مرگ عزیزان و …اشاره کرد. اما از علل مهم ابتلا به افسردگی و یا به عبارتی علل محرک بروز افسردگی دوران بارداری  می توان به این نکات اشاره نمود:

۱- سابقه افسردگی
۲- سابقه بیماری عصبی یا افسردگی در میان بستگان ،به ویژه بستگان درجه یک
۳- سابقه افسردگی پس از زایمان (در زایمانهای قبلی)
۴- سابقه اندوه شدید در دوران بارداری
۵- سابقه تغییر خلق خفیف یا شدید پیش از قاعدگی
۶- بی توجهی همسر و اطرافیان به زن باردار
۷- وحشت از تولد نوزاد
۸- مشکلات ازدواج به ویژه مشکلات عاطفی و اقتصادی
۹- سن پایین مادر
۱۰- ازدواج به اجبار والدین و بی علاقگی به همسر

 برای پیشگیری از اختلال های روانی در بارداری چه باید کرد؟

 الف) آموزش مادر باردار و همسر وی در مورد:

  • فیزیولوژی حاملگی،تغییرات فیزیولوژیکی(طبیعی)به هنگام بارداری و زایمان
  • چگونگی روابط جنسی در بارداری
  • چگونگی آماده کردن فرزند یا فرزندان خانواده برای پذیرش یک عضو جدید
  • کاهش اضطراب های زن باردار از طریق آگاه سازی و افزایش اطلاعات و در صورت لزوم تعدیل و تغییر نگرش ها و باورهای نادرست که می تواند باعث اضطراب آنها  می شود.

  ب) وظایف همسر در دوران بارداری:

  • بارداری را بعنوان یک مرحله حساس زندگی مشترک شان پذیرفته و سعی کند اطلاعات علمی لازم در این خصوص را به دست آورد تا با آگاهی بتواند با تغییرات و بحران های این دوران مواجه شود.
  • سعی در ایجاد محیط و فضایی امن و توام با آرامش و آسایش روانی و جسمانی برای زن داشته باشد.
  • با ناراحتی های دوران بارداری زن مانند تهوع،استفراغ و غیره  اظهار همدلی و همدردیکرده و در صورت بروز نشانه های ناراحت کننده و خطرناک با پزشک تماس بگیرد.
  • در انجام کارها و فعالیتهایی که تا آن زمان به عهده زن بوده ،همکاری و مشارکت کند تا زن احساس خستگی،ناتوانی و درماندگی نداشته باشد.
  • سعی کند اضطراب،نگرانی ها،خیال پردازی های زن را درک کرده و با او همدلی و همفکری کند.
  • با ناراحتی های دوران بارداری زن مانند تهوع،استفراغ و غیره  اظهار همدلی و همدردیکرده و در صورت بروز نشانه های ناراحت کننده و خطرناک با پزشک تماس بگیرد.
  • در انجام کارها و فعالیتهایی که تا آن زمان به عهده زن بوده ،همکاری و مشارکت کند تا زن احساس خستگی،ناتوانی و درماندگی نداشته باشد.
  • سعی کند اضطراب،نگرانی ها،خیال پردازی های زن را درک کرده و با او همدلی و همفکری کند.

وضعیت روانی خانم را با توجه به علائم خطر فوری یا علائم در معرض خطر روانی ارزیابی کنید.

دوران بارداری و پس از زایمان با تغییرات روان شناختی و فیزیولوژیک بسیار مهمی همراه می شود، بنابراین لازم است تیم سلامت ، مراجعه کنندگان و خانواده آنهایی را که مستعد ابتلا به اختلال های روانی در طی دوره بارداری و پس از زایمان هستند،شناسایی و در مورد مراقبتها و حمایتهای این دوره آنها را راهنمایی کنند.(شناسایی در مراقبتهای پیش از بارداری اهمیت زیادی دارد)

با توجه به اهمیت مراقبت های روانی به موازات مراقبتهای جسمی باید در هر مرحله از مراقبتهای پیش از بارداری،بارداری و پس از زایمان ، مادران مستعد راشناسایی و با اقدامات مناسب از بروز این اختلال ها و یا عواقب بعدی آن پیشگیری کنیم .توجه به این نکته ضروریست که آموزش خانواده ها به خصوص همسر در زمینه تغییرات طبیعی  حاملگی و چگونگی ایجاد محیطی امن و آرام برای زن باردار نقش مهمی در بارداری سالم و ایمن خواهد داشت.

پارسیان آوید در زمینه نگهداری، مراقبت و مشاوره از کودک، سالمند و یا بیمارتان در منزل، و همچنین مراقبت های قبل و بعد از بارداری،  با سابقه درخشان و کادر مجرب و باتجربه و تایید شده، خدمت گذار شما خواهد بود. . جهت ارتباط با این مرکز با شماره های ۲۲۶۹۷۹۰۶ الی ۰۸ تماس حاصل فرمائید.

ادامه مطلب...

تغییر سبک زندگی

پس از مطالعه تعدادی کتاب درباره بارداری، احساس می کنید که همه نکات لازم را به طور کامل دریافته اید. همه چیز در کتاب ساده به نظر می رسند، این کار را انجام بده، آن کار را انجام نده و تمام. اما در عمل به این سادگی ها نیست، ایجاد عادت های رفتاری جدید و ترک عادات مضر، نیاز به زمان دارند. به خصوص اگر این عادت ها دیرینه باشند.

سبک زندگی در بارداری

  • ترک عادات قدیمی و ایجاد عادات جدید؛ به محض اینکه تصمیم به بارداری گرفتید، باید عادت هایی نا سالم را ترک کنید، برنامه غذایی شما باید سالم تر و مغذی تر از قبل شود و از همه مهمتر باید شروع به ورزش کنید. شاید مواجهه یکباره با همه این تغییرات نا امید کننده و دلسرد کننده باشد. بنابراین بهتر است این تغییرات را به طور تدریجی اعمال کنید. بهتر است با قدیمی ترین و سخت ترین عادت شروع کنید، اگر بتوانید بر دیرینه ترین و مقاوم ترین عادت خود غلبه کنید، اعتماد به نفستان افزایش یافته و مراحل بعدی به این اندازه سخت نخواهند بود.
  • ایجاد اهداف ممکن و قابل اجرا؛ اهداف خود را به اهداف کوچک تر و قابل اجراتر تقسیم کنید. برای مثال تصور کنید قصدترک سیگار  را دارید. در ابتدا به خود قول بدهید که به هدف خود خواهید رسید. این را در ذهن داشته باشید که قرار است به زودی باردار شوید. به جای استفاده از روش های سخت ترک سیگار از روش های ساده تر شروع کنید. برای مثال نخریدن سیگار، کم کردن تعداد سیگار مصرفی روزانه، ترک سیگار بعد از غذا و از این دست اقدامات دیگر که انجام آنها ساده و ممکن است. با هر موفقیت کوچک، انگیزه ای برای ادامه و دستیابی به موفقیت های بزرگتر پیدا می کنید.
  • انرژی مثبت؛ نحوه نگرش و صحبت کردن درباره خودتان را تغییر دهید، بهترین دوست و بزرگترین طرفدار خود باشید. هنگام صحبت کردن درباره خود، زیباترین واژه ها را به کار ببرید و خود را مملو از انرژی های مثبت و تشویق و انگیزه کنید. وقتی یک هدف را به سرانجام رساندید، سراغ هدف بعدی بروید. به جای اینکه خود را مجبور به ورزش کنید، زمان هایی را به پیاده روی با دوستانتان اختصاص دهید.اهداف خود را دنبال کنید و درباره آنها یادداشت برداری نمائید.
  • بر تصمیمات خود پایدار باشید؛ شکل گیری یک عادت جدید به یک کاه زمان نیاز دارد. بنابراین سعی کنید یک ماه بر تصمیم خود پایدار باشید تا تغییرات حاصل شوند.این حقیقت را بپذیرید که همیشه انجام تغییرات به همین سادگی نیست. سبک زندگی خود را به فراموشی بسپارید.
  • به خو جایزه بدهید؛ به محض دستیابی به یک هدف به خودجایزه بدهید. خرید یک کتاب جدید، صرف ناهار با دوستان، رفتن به آرایشگاه و ایجاد تغییرات ظاهری جدید همه می توانند جوایزی باشند که به خود هدیه می دهید. و یادتان نرود که برای چه منظوری این جوایز را دریافت کرده اید. به کودکی فکر کنید که برای آمدنش برنامه ریزی کرده اید و به عادت های خوبی بیاندیشید که در او نهادینه خواهد شد.
ادامه مطلب...

باردار شدن

 

بارداری دوره ای رمانتیک از زندگی فرد است که با ایجاد آمادگی لازم به طور حتم همراه با بهترین تجربیات نیز خواهد بود. با اینکه ممکن است بطور اتفاقی باردار شوید اما سعی کنید از قبل برای بارداری خود به طور کامل آماده شوید، چرا که با این کار نه تنها سلامت فرزند و خودتان تضمین می کنید بلکه بار بسیاری از نگرانی های نیز کاهش می یابد.

آیا برای باردار شدن آماده هستید ؟

مراقبت های پیش از بارداری؛

در یک بارداری سالم، مراقبتهای پیش از بارداری نقش بسیار مهمی ایفا می کند. پیش از اقدام بارداری، یک قرار ملاقات با پزشک متخصص زنان و زایمان تنظیم کنید تا تمام آزمایش های لازم را انجام داده و هر سوالی که درباره بارداری و زایمان دارید از او بپرسید. پزشک سوابق پزشکی شخصی و خانوادگی، سلامتی فعلی و داروهایی که در حال حاضر هستند مصرف می کنید را بررسی می کند. برخی از داروها برای بارداری خطرناک هستند و برخی دیگر با رسوب کردن در چربی های بدن، روند بارداررشدن را مختل می کنند و یا به جنین آسیب می رسانند.

آمادگی جسمی؛

به تمامی افرادی که قصد باردار شدن دارند، توصیه می شود پیش از بارداری مکمل فولیک اسید مصرف کنند و ویتامین های پیش از بارداری را نیز فراموش نکنند، فولیک اسید مانع اختلالات لوله عصبی جنین مانند شکاف در مهره ها می شود(اسپسنا بیفیدا). اگر تغذیه مناسبی ندارید، باید روش خود را تغییر دهید. شما نباید اضافه و یا کمبود وزن داشته باشید، زیرا در هر دو شرایط بارداری تان به خطر می افتد. اگر سیگار و الکل مصرف می کنید، به سرعت باید آن را ترک کنید زیرا به شدت برای سلامتی شما و جنین خطرناک است. اگر تا کنون آزمایش ژنتیک انجام نداده اید، پیش از بارداری به همراه همسرتان این کار را انجام دهید تا از انتقال بیماری های ژنتیکی به فرزند خود جلوگیری کنید و از بالا بودن سیستم ایمنی خود مطمئن شوید. اگر در طول یک سال گذشته به پزشک مراجعه نکرده اید، باید از ناحیه لگن معاینه شوید و آزمایش پاپ اسمیر و بیماری های انتقالی تناسلی را نیز انجام دهید.

آمادگی بارداری ورود نوزاد؛

حتما باید برای بچه دار شدن آماده باشید، کودک شادی و لذت وافری را همراه باخود خواهد آورد اما بیاد داشته باشید که مسئولیت های او نیز کم نیستند. مهمترین مواردی که باید پیش از باردار شدن به آنها توجه کنید:

ثبات اقتصادی: بچه هزینه دارد! تخت، ننو، صندلی اتومبیل، پوشک، لباس، بطری شیرو تمام لوازم مورد نیاز نوزاد همه هزینه دارند. می توانید برای کاهش هزینه ها از تخت و صندلی اتومبیل دست دوم استفاده کنید.
آمادگی و ثبات عاطفی: آیا آماده اید تا خودتان را وقف فرد دیگری کنید؟ آیا از نظر عاطفی و روحی در وضعیتی قرار دارید که بتوانید مسئولیت یک فرزند را بپذیرید؟ حضور یک نوزاد نیازمند مدیریت و تغییرات بسیاری است که تمام وجوه زندگی یک خانم را تحت قرار می دهد. شما و همسرتان هر دو باید به طور کامل برای بارداری و ورود فرزند آماده باشید.

پارسیان آوید در زمینه نگهداری، مراقبت و مشاوره از کودک، سالمند و یا بیمارتان در منزل، و همچنین مراقبت های قبل و بعد از بارداری،  با سابقه درخشان و کادر مجرب و باتجربه و تایید شده، خدمت گذار شما خواهد بود. . جهت ارتباط با این مرکز با شماره های ۲۲۶۹۷۹۰۶ الی ۰۸ تماس حاصل فرمائید.

 

ادامه مطلب...

گلوکاگون چیست؟

گلوکاگون (به انگلیسی: Glucagon) هورمونی است که هنگام افت غلظت گلوگز در خون از سلول‌های آلفای جزایر لانگرهانس لوزالمعده(پانکراس) ترشح می‌شود. عملکرد گلوکاگون برعکس انسولین موجب افزایش قند خون می‌شود. گلوکاگون یک پلی‌پپتید بزرگ می‌باشد. وزن مولکولی آن ۳۴۸۵ و وطول رشته آن ۲۹ اسید آمینه می‌باشد.

محتویات

  • ۱ اثرات گلوکاگون بر متابولیسم گلوگز
  • ۲ سایر اثرات گلوکاگون
  • ۳ تنظیم ترشح
  • ۴ کاربرد دارویی
  • ۵ جستارهای وابسته
  • ۶ منابع

اثرات گلوکاگون بر متابولیسم گلوگز

اثرات عمده گلوکاگون بر متابولیسم گلوکز عبارت است از: تجزیه گلیکوژن کبد و افزایش گلوکونئوژنز در کبد. گلوکاگون باعث گلیکوژنولیز و افزایش غلظت گلوکز خون می‌شود.

سایر اثرات گلوکاگون

بیشتر اثرات گلوکاگون تنها زمانی ایجاد می‌شود که غلظت آن به اندازه کافی از غلظت طبیعی آن بیشتر باشد. مهم‌ترین اثر این هورمون تحریک لیپاز سلول‌های چربی می‌باشد که به این وسیله مقدار اسیدهای چرب در دسترس سیستم‌های انرژی بدن را افزایش می‌دهد. غلظت بسیار بالای این هورمون افزایش ضربان قلب، افزایش جریان خون بافت‌ها، افزایش ترشح صفرا، مهار ترشح اسید معده می‌باشد.

تنظیم ترشح

افزایش گلوگز خون ترشح آن را مهار می‌کند. کاهش گلوگز خون باعث افزایش هورمون گلوکاگون می‌شود. افزایش اسیدهای آمینه به ویژه آلانین و آرژنین ترشح این هورمون را تحریک می‌کند. ورزش ترشح گلوکاگون را تحریک می‌کند.

کاربرد دارویی

درمان هیپوگلیسمی در بیماران دیابتی به دنبال تزریق زیاد از حد انسولین، تشخیص انسولینوما، رفع اثرات کاریدوتوکسیک بتابلوکرها

جستارهای وابسته

  • جزایر لانگرهانس
  • انسولین
ادامه مطلب...

کمردرد

کمردرد (به انگلیسی: Low Back Pain) مشکل و شکایت شایعی است که بسیاری از افراد در طول زندگی با آن روبرو می‌شوند. آمار نشان می‌دهد که ۸۰٪ از افراد در دوران زندگی خود حداقل یک مرتبه به علت کمردرد به پزشک مراجعه کرده‌اند.[۱] اگرچه علت کمردرد در بسیاری از بیماران ازطریق شکایت بیمار، آزمونهای بالینی و آزمایشگاهی و همچنین بخش تصویر برداری پزشکی قابل شناسایی است، ولی به دلیل شایع بودن دردهای ناحیه کمر و عوامل مختلفی که در ایجاد آن نقش دارند، تشخیص علت اصلی به وجود آورنده کمردرد مشکل است.

در ستون فقرات، درصورت ضایعه و درگیرشدن عناصر حساس به درد همانند ماهیچه‌ها و تاندون آنها، رباط‌ها، فاسیا، مفاصل بین مهره‌ای پشتی (مفاصل فاست یا آپوفیزیال)، اعصاب نخاعی و ریشه‌های آنها، عروق خونی و طناب نخاعی به هر دلیلی، احتمال ایجاد درد وجود دارد که ممکن است در همان ناحیه و یا نقاط دورتری به شکل دردهای تیرکشنده احساس گردند.

محتویات

  • ۱ ستون فقرات
  • ۲ علل دردهای کمری
    • ۲.۱ علل مکانیکی دردهای کمری
    • ۲.۲ درد کمر با منشاء درون وندی
    • ۲.۳ درد التهابی کمردرد
    • ۲.۴ درد به علت وجود تومور
    • ۲.۵ درد ناشی از بیماری عفونی
    • ۲.۶ درد کمر با منشاء عروقی
    • ۲.۷ درد کمر با منشاء روانی
    • ۲.۸ علل دیگر
  • ۳ معاینه
  • ۴ تشخیص
  • ۵ درمان
  • ۶ اصول پیشگیری
  • ۷ پشتی طبی
  • ۸ پانویس
  • ۹ منابع

ستون فقرات

ستون فقرات شامل ۳۳ مهره است:

  • هفت مهره گردنی
  • دوازده مهره پشتی
  • پنج مهره کمری
  • پنج مهره خاجی که در افراد بالغ به یکدیگر چسبیده و استخوان خاجی یا ساکروم را به وجود آورده‌اند.
  • چهار مهره دنبالچه‌ای که در بالغین یک استخوان دنبالچه یا کوکسیکس را ایجاد می‌کنند.

هر مهره از دو قسمت تشکیل می‌گردد:

  • جسم مهره در جلو
  • قوس مهره در پشت (عناصرخلفی) جسم و قوس هر مهره به گونه‌ای به یکدیگر اتصال می‌یابند که سوراخ مهره‌ای را ایجاد می‌کنند. سوراخ‌های مهره‌ای در طول ستون فقرات به گونه‌ای در امتداد هم قرار می‌گیرند که، مجرای نخاعی (مهره‌ای) را به وجود می‌آورند و طناب نخاعی را در خود جای می‌دهد. به انتهای ترین قسمت طناب نخاعی، مخروط انتهایی می‌گویند. طناب نخاعی (نخاع شوکی) در محل سوراخ پس سری آغاز شده و در مهره اول یا دوم کمری (L1 یا L2) پایان می‌یابد.[۲]

بین جسم هر دو مهره، یک دیسک قرارمی گیرد. دیسک‌های بین مهره‌ای نقش بسیار مهمی در کاهش فشار به ساختارهای ستون فقرات و همچنین تسهیل حرکات آن دارند. هر دیسک خود شامل دو قسمت است:

  • بخش مرکزی بنام هسته دیسک
  • بخش محیطی بنام آنولوس فیبروزوس

ستون مهره‌ای دارای شش رباط (لیگامان) اصلی به همراه مفاصل بین مهره‌ای جلویی و مفاصل بین مهره‌ای پشتی (مفاصل فاست یا آپوفیزیال) است. شش رباط اصلی ستون فقرات عبارتنداز[۳]:

  • رباط طولی جلویی (قدامی)
  • رباط طولی پشتی (خلفی)
  • رباط زرد (فلاوم)
  • رباط بین خاری (اینتراسپاینوس)
  • رباط فوق خاری (سوپرااسپاینوس)
  • رباط بین عرضی (اینترترانسورس)

علل دردهای کمری

عوامل مختلفی در ایجاد درد کمر نقش دارند و تقسیم بندی‌های گوناگونی ازنظر مولفان در این ارتباط وجود دارد. سندرم بی تحرکی یکی از مهم ترین عوامل ابتلا به بیماری های مزمن و ناتوانی جسمانی حرکتی از جمله کمر درد به شمار می آید. به نظر پزشکان بیش از ۸۵ درصد علل درد های عضلانی مربوط به بی تحرکی است.[۴] صرف نظر از عواملی چون چاقی و نوع شغل، مهمترین علل کمردرد عبارتنداز:

  • درد مکانیکی[۵] کمر
  • درد کمر با منشاء درون وندی[۶]
  • درد کمر التهابی[۷]
  • درد به دلیل عفونت[۸]
  • درد ناشی از تومورها(Tumors)
  • درد کمر با منشاء عروقی[۹]
  • درد کمر با مبدا روانی[۱۰]

از میان علت‌های فوق، دردهای مکانیکی شایعترین علت کمردرد هستند.

علل مکانیکی دردهای کمری

۹۰ درصد دردهای کمری از نوع مکانیکی است.[۱۱] بسیاری از از این اختلالات مکانیکی نیز در قسمت پایین فقرات کمری ایجاد می‌شود. درحقیقت ناحیه کمری-خاجی(Lumbosacral)شایعترین محل دردهای کمری است.

مهمترین علل دردهای مکانیکی ناحیه کمر عبارتنداز:

  • کشیدگی عضلانی (Strain)
  • پیچ خوردگی (Sprain)ها
  • آسیب مفاصل بین مهره‌ای پشتی(Facet Joints)
  • فتق دیسک بین مهره‌ای[۱۲]
  • لغزش مهره (Spondylolistesis)کمری
  • انحراف جانبی ستون فقرات(Scoliosis)
  • آرتروز(Osteoarthritis)
  • تنگی مجرای نخاعی[۱۳]
  • شکستگی‌ها(Fractures)
  • دررفتگی‌ها(Dislocation)

درد کمر با منشاء درون وندی

گاهی دردهای کمری درارتباط با ساختارهای ستون فقرات نبوده و از بافت‌های دیگری ایجاد می‌گردند که ممکن است مبدا درون وندی داشته باشند. به طورکلی، به دردهایی که به علت ارتباطات عصبی مشترک در دستگاه عصبی مرکزی در ناحیه دیگری غیراز منطقه اصلی خود احساس گردند، درد ارجاعی[۱۴] می‌نامند. بیماری‌های دستگاه گوارش همانند زخم دوازدهه، پانکراتیت و زخم معده ممکن است باعث کمردرد گردند. به همین ترتیب اختلالات دستگاه ادراری همانند سنگ کلیه، مشکلات حالب‌ها، تومور پروستات، پروستاتیت (التهاب پروستات) و بیماری‌های دستگاه تناسلی در خانم‌ها مثل اندومتریوز و تومور رحم نیز می‌توانند باعث ایجاد درد ارجاعی در ناحیه کمر گردند.

درد التهابی کمردرد

برخی از بیماری‌های روماتیسمی[۱۵] که باعث ایجاد پدیده التهابی در بافت‌های بدن می‌گردند، ممکن است عامل کمردرد باشند، که شدت درد و محل آن به نوع بیماری بستگی دارد. دردهای التهابی ناشی از یک بیماری روماتیسمی، به هنگام استراحت افزایش و در زمان‌های فعالیت کاهش می‌یابند (برخلاف درد مکانیکی کمری). در بسیاری از این بیماران به هنگام صبح، درد باعث بیداری فرد می‌گردد که پس از مدتی فعالیت کاهش می‌یابد. مواردی از بیماری‌های روماتیسمی که ممکن است باعث کمردرد شوند عبارتنداز:

  • آرتریت روماتوئید
  • اسپوندیلیت آنکیلوزان
  • بیماری بهجت
  • سندرم رایتر

درد به علت وجود تومور

تومورهای ناحیه ستون فقرات ممکن است مهره‌های کمری، بافت‌های نرم اطراف ستون فقرات، مننژ و یا ریشه اعصاب نخاعی را درگیر کنند. تومورهای خوش خیم همانند تومورهای بدخیم، می‌توانند به عنوان یک عامل درد کمر مطرح باشند. گاهی تومور مهره‌ها به علت متاستاز مثلاً از کلیه، پروستات، ریه و پستان ایجاد می‌گردد.

درد ناشی از بیماری عفونی

عفونت‌های حاد و مزمن از عوامل درد کمری محسوب می‌شوند. برخی از این موارد عبارتنداز:

  • استئومیلیت حاد و مزمن
  • عفونت قارچی
  • سل
  • عفونت حاد فضای دیسک
  • تب مالت (بروسلوز)

درد کمر با منشاء عروقی

اختلالات عروقی ناشی از سرخرگ و یا سیاهرگ در ایجاد درد نقش دارند. بعضی از مشکلات سرخرگی یا سیاهرگی که ممکن است عامل درد کمر باشند شامل:

  • انسداد پیشرونده و تدریجی آئورت
  • آنوریسم آئورت شکمی
  • انسداد عروق ایلیاک (تهیگاهی)
  • فشار به سیاهرگ‌های مهره‌ای
  • نارسایی‌های سیاهرگی

درد کمر با منشاء روانی

اگر درد بدون وجود ضایعه عضوی خاصی ایجاد گردد، درد روانی (سایکوژنیک) یا سایکوسوماتیک می‌نامند. این نوع درد منشاء روحی داشته و ارتباطی با ساختار ماهیچه‌ای، مفصلی، رباط‌ها و دیسک بین مهره‌ای ندارد. به هرحال محل درد و نیز تنوع بارزی که با هیچ تفسیر آناتومیک خاصی هم خوانی نداشته باشد، سایکوژنیک بودن درد را مطرح می‌سازد.[۱۶] مواردی چون افسردگی، هیستری و تمارض در این گروه قرارمی گیرند. تشخیص دردهای سایکوژنیک معمولاً آسان نیست و به خصوص اگر با یک ضایعه عضوی نیز همراه گردند، ممکن است گیج کننده باشند.

علل دیگر

سایر عللی که ممکن است باعث کمردرد شوند عبارتنداز:

  • اختلالات مادرزادی مانند ساکرالیزاسیون و لومباریزاسیون
  • بیماری‌های متابولیک همانند استئوپروز و بیماری‌های غدد مانند هیپرپاراتیروئیدی
  • مسمومیت با فلزات سنگین مانند جیوه و رادیوم
  • بیماری‌های خونی همانند تالاسمی

معاینه

پزشک با توجه به شرح حال و تاریخچه بیمار، معاینات مختلفی را روی ساختار ستون فقرات و نواحی مرتبط، جهت دستیابی به علت احتمالی درد کمر، شدت و محل آن انجام می‌دهد که ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • مشاهده ساختمان ستون فقرات به ویژه ناحیه کمری خاجی (Lumbosacral)
  • لمس قسمت‌هایی که احتمال ایجاد درد در آن نواحی وجود دارد. لمس ناحیه دردناک به آگاهی از شدت و نوع درد بیمار کمک می‌کند.
  • بررسی دامنه حرکتی (ROM) ستون فقرات در جهات مختلف
  • معاینه ماهیچه‌هایی که احتمال اسپاسم در آنها وجود دارد (به خصوص عضلات ایلیوپسواس و همسترینگ)
  • بررسی طول اندام‌های تحتانی
  • ارزیابی استخوان‌های لگن خاصره (هیپ و خاجی) جهت بالانس بودن و وجود هرگونه چرخش
  • آزمون قدرت ماهیچه‌ها به ویژه ماهیچه‌های مچ پا و انگشتان پا جهت ارزیابی ریشه‌های عصبی کمری-خاجی
  • معاینات حسی نواحی اندام‌های تحتانی
  • انجام آزمون‌های رایج همانند آزمون بلندکردن مستقیم ساق پا (لازک)(SLR Test) و تست پاتریک یا فابر (Faber or Patrick Test)
  • ارزیابی رفلکس‌های مختلف تاندونی همانند رفلکس جهش زانو و رفلکس‌های پوستی رفلکس سطحی شکمی

تشخیص

پزشکان بر این باورند سن ابتلا به کمردرد و دردهای مزمن در ناحیه ستون فقرات پایین آمده و از این جهت موضوع نگران کننده است. بخش بزرگی از کمردردها ناشی از سبک زندگی نادرست و پایین بودن سطح اطلاعات مردم در خصوص رفتارهای صحیح نشستن و خوابیدن، جابه جایی اجسام ، تحرک جسمانی کم و تغذیه نادرست است. در گذشته اغلب بیمارانی که از دردهای کمر شکایت داشتند در سنین میانسالی به بالا بودند اما امروز با زندگی مدرن، جوانان و نوجوانان نیز به جرگه تجربه کنندگان دردهای کمر پیوسته اند.[۱۷] علاوه بر معاینه فیزیکی جهت تشخیص علت کمردرد توسط پزشک معالج، احتمال دارد با توجه به شرایط بیمار اقدامات تشخیصی خاصی نیز درخواست گردد که عبارتنداز:

  • رادیوگرافی
  • ام آر آی
  • سی تی اسکن
  • اسکن استخوانی
  • میلوگرافی
  • آزمایش خون

درمان

به طورکلی، درمان شامل موارد زیر است:

  • درمان دارویی طبق نظر متخصص مربوطه با توجه به علت کمردرد
  • درمان فیزیوتراپی که بیشتر در ارتباط با دردهای مکانیکی کاربرد دارد
  • کنترل فعالیت‌های روزمره جهت کاهش درد و پیشگیری از بروز دردهای کمری
  • تصحیح حالت نشستن جهت جلوگیری از کمر درد و قوز پشتی ،
  • استفاده از حمایت کننده ها یا ساپورترهای کمری در هنگام نشستن
  • درمان جراحی که در آسیب‌های شدید و موارد خاص مطرح می‌گردد. زمانی که درد بیمار خیلی زیاد باشد و بیمار به درمان‌های فوق پاسخ ندهد ممکن است نیاز به عمل جراحی ضروری باشد.

اصول پیشگیری

پیشگیری از دردهای کمر یک عامل مهم جهت بهبود مناسبات اقتصادی، مشارکت فعال افراد در جامعه و کاهش هزینه‌های درمانی است. بسیاری از عوامل مهم پیشگیری از کمردرد عبارتنداز:

  • پرهیز از یک وضعیت ثابت، به ویژه نشستن طولانی مدت روی صندلی
  • اجتناب از حرکات سریع و چرخشی در ستون فقرات
  • اگر مجبور به کار در حالت ایستاده هستیم، باید به گونه‌ای شرایط را مهیا کنیم که مجبور به خم کردن تنه نباشیم.
  • پرهیزاز بلندکردن اجسام سنگین، به خصوص در حالت ایستاده با زانوهای صاف
  • استانداردسازی محیط‌های کار و خانه ازنظر ارتفاع مناسب اجسام در دسترس
  • کاهش وزن درصورت چاقی
  • تقویت ماهیچه‌های ستون فقرات براساس اصول صحیح. امروزه علم فیزیوتراپی می‌تواند یک روش مناسب و مفید را در این زمینه ارائه کند.
  • پرهیزاز رانندگی طولانی مدت و در نظر گرفتن توقف‌هایی در مسیر
  • پرهیزاز تشک‌های نرم حجیم و استفاده از بالش‌های مناسب زیر سر.
  • داشتن اعتماد به نفس و روحیه‌ای شاد به جای اضطراب و تشویش. افراد مضطرب معمولاً کنترل مناسبی بر وضعیت بدنی خود در فعالیت‌های روزمره ندارند، بنابراین مستعد آسیب بیشتری هستند.

پشتی طبی

پشتی طبی وسیله‌ای ارگونومیک جهت حمایت از ستون فقرات کمری در هنگام نشستن می‌باشد که بر روی صندلی نصب می‌شود.
ستون فقرات دارای چهار انحنای طبیعی است. قوس پایینی همان ستون فقرات کمری یا لومبار Lumbar است که به سمت جلو تحدب دارد و از ۵ مهره تشکیل شده است. این ناحیه وزن تنه را تحمل کرده و کمردرد بیشتر در این محل احساس می‌شود.
طبق اصول ارگونومی و توصیه‌های متخصصین ستون فقرات، در هنگام نشستن باید این ناحیه کاملاً توسط تکیه گاه صندلی حمایت شود به طوری که پشت کاملاً به تکیه گاه چسبیده و نشیمنگاه روی صندلی قرار بگیرد از آنجایی که اکثر صندلی‌ها فاقد قسمت حمایت کننده هستند از پشتی طبی استفاده می‌شود.
نشستن بر روی صندلی اداری بدون یک ساپورتر مناسب که بتواند کاملاً کمر را در بر بگیرد می‌تواند به میزان زیادی به ناحیهٔ انتهایی ستون فقرات فشار وارد کند.
دیسک‌های ستون فقرات کمری خاجی در حالت نشسته سه برابر بیشتر از زمانی که می‌ایستید فشار را تحمل می‌نمایند و نشستن بدون یک حمایت کننده منجر به این می‌شود که ستون فقرات شکل و وضعیتی بیمار گونه به خود بگیرد. در اکثر افراد، نشستن یا باعث ایجاد درد در ناحیه کمر یا سبب تشدید آن می‌گردد.حفظ فرم صحیح ستون فقرات بدون استفاده از ساپورتر مشکل می‌باشد چرا که ستون فقرات کمری (lumbar spine) و ماهیچه‌های بزرگ در انتهای کمر مجبورند سخت تر کار کنند تا انحنای ستون فقرات و فرم صحیح آن حفظ شود.در طولانی مدت هما نطورکه بدن خسته می‌گردد، ماهیچه‌های در بر گیرندهٔ ستون فقرات ضعیف می‌شوند و بخش بالایی کمر و سر برای جبران ضعف ماهیچه‌های ستون فقرات کمری به جلو انحنا می‌یابند که نهایتاً به قوز کردن و خمیده شدن به جلو می‌انجامد.
با یک پشتی طبی مناسب که همچون یک حمایت کننده برای ستون فقرات کمری عمل می‌نماید، ماهیچه‌های اطراف ستون فقرات از مسئولیت اضافی حفظ انحنای طبیعی ستون فقرات خلاص می‌شوند و این حمایت به خصوص در نشستن‌های طولانی مدت کاملاً حیاتی و ضروری است. در تصویر اسکلت ستون فقرات را بدون یک ساپورتر ملاحظه می‌کنید:

  1. ستون فقرات به شکل موز و لگن به سمت جلو کشیده شده است
  2. وزن شش و سر در جلوی ستون فقرات سبب خم شدن بیشتر آن می‌گردد
  3. برجستگی‌های اسکیوم (ischial tuberosities)، زیر لگن، که بیشتر وزن بدن را تحمل می‌کنند در جلوی ستون فقرات قرار دارند بنابراین...
  4. لگن حول محور خود به سمت عقب می‌چرخد
  5. پاها در امتداد نشیمنگاه صندلی سرمی خورند و پوسچر بدن را ناپایدار می‌سازند. این حالت سیکل خطرناکی را پیش می‌برد که سبب چرخش بیشتر لگن می‌گردد. همچنین پوست زیر پاها و کپل‌ها کشیده می‌شود به طوری که طبق تحقیقات این امر تا ۵۰ درصد سبب عدم توانایی پوست در تحمل وزن می‌گردد.
  6. در حالی که لگن به سمت عقب می‌چرخد دنبالچه) coccyx) به زیر حرکت می‌کند و می‌تواند به صورت دردناکی در حالت خم شده روی نشیمنگاه صندلی بیشترین فشار بر آن تحمیل شود.
  7. ماهیچه‌های کپل نیز به زیر حرکت می‌کنند و فشار مداوم روی آنها مانع از جریان خون و در نتیجه سبب بی حسی می‌گردد.

ستون فقرات زیر با استفاده از یک ساپورتر بهترین پوسچر را دارد:

  1. ستون فقرات به شکل s می‌باشد
  2. وزن جثه به ستون فقرات کمری منتقل می‌شود بنابراین ستون فقرات در حالت متوازن می‌باشد
  3. خط ستون فقرات به برجستگی ایسکیوم نزدیکتر می‌گردد
  4. که این سبب کاهش گرایش لگن به چرخیدن در جهت عقب می‌گردد
  5. این وضعیت به نوبه خود سرخوردن پاها در امتداد نشیمنگاه صندلی را کاهش داده بنابراین طرز قرارگیری ستون فقرات پایدار و پوست دیگر کشیده نمی‌شود
  6. دنبالچه دور از نشیمنگاه صندلی و راست می‌باشد و ...
  7. ماهیچه‌های کپل به عقب حرکت کرده و به جای قرارگرفتن در زیر، پشت لگن هستند.

افزون بر مزایای زیادی که یک ساپورتر مناسب در ناحیه ستون فقرات ایجاد می‌کند؛ شکل دیسک‌ها و فشار داخلی شان در حالیکه روی ارسال مواد مغذی به آنها تاثیر می‌گذارد همچنین بر نخاع، ماهیچه‌ها و تاندون‌ها نیز فشار وارد می‌کند.

 

ادامه مطلب...

پیشگیری از پوکی استخوان

وقتی جوان هستید احتمالا به‌جز مواقع سوانح و تصادفات یاد استخوان‌هایتان نمی‌افتید، اما خب چه بخواهید و چه نخواهید به 50سالگی خواهید رسید و آن‌وقت مجبور هستید كه به آنها فكر كنید. اما نكته مهم این است كه بدانید هرقدر استخوان‌های شما قوی‌تر باشند دیرتر به پوكی استخوان دچار خواهید شد. پس باید از همین امروز، در هرسنی كه هستید، به فكر آنها باشید.

 

داروهایی كه قبلا محبوب بودند اما حالا...

استخوان‌ها بافتی زنده هستند و همیشه درحال سوخت‌و‌ساز، یعنی از سویی استخوان ساخته می‌شود و از سوی دیگر تخریب می‌شود. درجوانی سرعت ساخت بیشتر است و در دوران میانسالی سرعت تخریب بیشتر می‌شود و برای همین مسئله پوكی استخوان پیش می‌آید كه این مسئله در زنان در دوران قبل از یائسگی شدیدتر است و نتیجه این می‌شود كه نیمی از زنان بالای 50سال جهان حداقل یك‌بار شكستگی استخوان‌های اصلی بدن خود را تجربه می‌كنند و 20درصد از زنان بالای 50سال هم دچار پوكی‌استخوان گسترده در كل بدن می‌شوند.

تا همین چندسال قبل تصور می‌شد استفاده از داروهای بیزوفسنونیت (مثل فوزامكس، آكتونل، بونیوا و...) هم برای پیشگیری و هم برای درمان پوكی استخوان مناسب هستند اما حالا همه مطالعات و تحقیقات جدید نشان داده كه استفاده طولانی‌مدت از این داروها (بیشتر از 5سال) باعث تضعیف استخوان‌ها، شكستگی‌ها و یك ضایعه وخیم در استخوان فك می‌شود.

 


 

لبنیات معجزه نمی‌كند

متاسفانه مطالعات جدید نشان می‌دهد استفاده از لبنیات هم نمی‌تواند در روند پوكی‌استخوان تاثیر بگذارد و برخلاف تصور مصرف لبنیات توسط افراد میانسال و مسن میزان پوكی استخوان و شكستگی‌ها را كاهش نمی‌دهد. از طرف دیگر برخی مطالعات جدید نشان داده است كه مكمل‌های كلسیم هم نمی‌تواند با استفاده در دوران سالخوردگی روی روند حفظ استخوان‌ها تاثیر بگذارد.  از این همه خبر بد ناراحت شدید؟ خب خبرخوب این است كه برای حفظ استخوان‌هایتان هیچ‌وقت دیر نیست. فقط با انجام تغییرات كوچك در شیوه زندگی‌تان می‌توانید استخوان‌هایتان را حفظ كنید. پروفسور امی لانو، متخصص تغذیه در كمیته ملی طب سالخوردگی و متخصص بخش مك گراهیل می‌گوید: «زنان باید درسنین بارداری و باروری مراقب بدن خود باشند كه این كار باعث سلامت بدن و استخوان‌ها در سال‌های بعد می‌شود. مراقبت از استخوان‌ها هم مثل مراقبت از قلب است. اگر برای شما تشخیص پوكی استخوان داده شده است حتما باید زیرنظر پزشك باشید، اما اگر این بیماری را ندارید برای آنكه در سال‌های بعد به آن مبتلا نشوید باید حتما اقدامات لازم را انجام دهید.» اما این اقدامات كدام‌ها هستند؟ در این مطلب می‌توانید نكات مهم و لازم را بخوانید.


 

انبار كلسیم نشوید

از تجمع بیش از حد كلسیم در بدنتان جلوگیری كنید

پیش‌تر، به همه دختران و زنان بین 20 تا 50سال توصیه می‌شد روزانه هزار میلی‌گرم كلسیم بخورند و به زنان بالای 50سال هم توصیه می‌شد روزانه هزار و 200 میلی‌گرم كلسیم مصرف كنند. اما دكتر لانو و تیم تحقیق او می‌گویند بهتر است این میزان را به 500 تا 800 میلی‌گرم كاهش دهید و سعی كنید این میزان كلسیم را از موادغذایی به‌خصوص لبنیات دریافت كنید. پروفسور لانو می‌گوید بیشتر از این میزان كلسیم می‌تواند باعث بروز اختلالات جذب در دستگاه‌ گوارش، یبوست شود.  مصرف بیشتر از 800 میلی‌گرم كلسیم در روز هیچ تاثیری روی حفظ استخوان‌ها نخواهد داشت و درعوض باعث افزایش احتمال بروز مشكلات قلبی- عروقی خواهد شد.


 

چرا نباید گوشت و شكر بخورید

رژیم غذایی خود را تنظیم كنید

داشتن رژیم غذایی مناسب برای استخوان‌ها، صرفا به معنای خوردن مواد حاوی كلسیم و سایر مواد معدنی نیست. رژیم غذایی دوستدار استخوان‌های شما كمتر مواد اسیدی را در خود داشته (گوشت قرمز، شكر، سودا و موادغذایی فرآوری شده و كنسروها اسیدی هستند) و بیشتر مواد قلیایی دارد (میوه‌های تازه و سبزیجات در گروه موادغذایی قلیایی جای می‌گیرند). كلسیم موادغذایی كه در بالا به آنها اشاره شد، بیشتر از كلسیم مكمل‌ها و لبنیات جذب می‌شود و شما با خوردن مواد قلیایی میزان بیشتری از مواد مفیدی مثل منیزیم، فسفات و ویتامین k  این موادغذایی را هم جذب خواهید كرد.


 

روزی 2 نوبت كلسیم بخورید

مكمل‌های كلسیم

اگر غذاهای شما فاقد كلسیم به اندازه كافی است، می‌توانید از مكمل‌های كلسیم استفاده كنید تا روزی 500 تا 800 میلی‌گرم كلسیم به بدن خودتان برسانید. بهترین حالت این است كه مكملی انتخاب كنید كه جدا از كلسیم حاوی ویتامین K، پتاسیم و بورون باشد. اگر سن شما بالای 60سال است، از تركیبات كلسیم سیترات به جای كلسیم كربنات استفاده كنید و حداكثر روزی 800 میلی‌گرم كلسیم مصرف كنید.


 

خورشید همیشه هم بد نیست

ویتامین D فراموش نشود

بدن برای جذب كلسیم به ویتامین D نیاز دارد، بدن وقتی در مقابل نورخورشید قرار بگیرد شروع به ساختن ویتامین D می‌كند. اما حضور طولانی‌مدت در محیط‌های دربسته و نیز استفاده از كرم‌های ضدآفتاب باعث شده است كه بسیاری از افراد دچار كمبود ویتامین D ‌شوند. به هرحال اگر شیوه زندگی شما به گونه‌ای است كه مدت زیادی در تماس با نورآفتاب قرار نمی‌گیرید، بهتر است از مكمل‌های حاوی ویتامین D مصرف كنید.


 

 

ورزش مفید شرقی

تای چی دوستدار استخوان‌های شما

مردم شرق آسیا كمتر از نقاط دیگر جهان دچار پوكی استخوان می‌شوند، یك بخش از این موضوع ناشی از ورزش تای‌چی است. این ورزش باعث كاهش هورمون استرس یا هورمون كورتیزول كه یك استروئید (كورتون) است، می‌شود. دكتر دیوید راكل،‌ متخصص ارتوپدی در دانشگاه ویسكاسن- مادیسون می‌گوید: «مقادیر بالای استروئیدها در بدن طی زمان باعث افزایش احتمال پوكی استخوان و شكستگی استخوان‌ها می‌شود.»


 

بادام جای شیر

صرفا به لبنیات تكیه نكنید

از قدیم هر زمان كه اسم استخوان می‌آمد ذهن‌ها به سمت لبنیات می‌رفت اما حالا پزشكان می‌گویند دل بستن صرف به لبنیات برای رساندن مواد لازم به استخوان‌ها اشتباه است. دكتر ویلمورث باتور، متخصص غدد از دانشگاه سیراكوز می‌گوید كه بیشتر مواد لبنی (به‌خصوص پنیر و بستنی) اسیدی هستند، این درحالی است كه بدن مواد قلیایی را ترجیح می‌دهد و برای همین در زمان ورود لبنیات بدن با برداشتن كلسیم از استخوان‌ها (كه به تضعیف آنها می‌انجامد) می‌كوشد تا اسیدی بودن آنها را جبران كند. این متخصص می‌گوید به نظر می‌رسد سبزیجات با رنگ سبز تیره، كلم بروكلی، بادام و سایر مغزها بهترین منابع تامین كلسیم برای بدن هستند. شاید فكر كنید كه با خوردن مكمل كلسیم یا لبنیات مقدار كافی كلسیم را به بدنتان رسانده‌اید اما مسئله این است كه شما به ویتامین D،‌ منیزیم و موادمعدنی دیگر هم نیاز دارید، بهترین كار این است كه طی چند روز بادام، یك كلم بروكلی و مقداری ماهی سالمون بخورید تا از رسیدن مواد لازم به استخوان‌هایتان مطمئن باشید.


 

نمكدان را برندارید

مصرف نمك را محدود كنید

سدیم موجود در نمك باعث افزایش دفع كلسیم از ادرار می‌شود. شما باید حداكثر روزی 2هزار و 300‌میلی‌گرم (معادل یك قاشق چای‌خوری) نمك مصرف كنید. درضمن اگر بالای 50سال داشته و فشارخون بالا هم دارید، بهتر است میزان مصرف سدیم روزانه‌تان را به هزار و 500 میلی‌گرم محدود كنید.


 

 

چای سبز بهتر از قهوه سیاه

قهوه زیاد ممنوع!

قهوه حالت اسیدی دارد، درعین حال قهوه باعث جلوگیری از جذب كلسیم می‌شود، برای همین بهتر است كه مصرف قهوه‌تان را به حداكثر 2فنجان در روز محدود كنید. بهترین کار این است كه به جای قهوه، چای سبز بخورید كه حاوی فلاونوئید است كه می‌تواند مانع از روند تخریب استخوانی شود.

ادامه مطلب...

پیامهای اساسی برای حفظ سلامت سالمندان

پیامهای اساسی برای حفظ سلامت سالمندان

پیامهای اساسی برای حفظ سلامت سالمندان

 

۱) زندگی فعال باید حفظ شود، از خوابیدن و استراحت زیاد اجتناب کنید.
۲) قدم زدن بهترین نوع ورزش است. در صورت محدودیت حرکت مفصلها و در مورد انجام سایر حرکات ورزشی با پزشک مشورت کنید. از انجام ورزشهای سنگین باید احتراز نمود.
۳) بهداشت فردی بسیار مهم است. استفاده منظم از حمام بخصوص در صورت بی‌اختیاری ادرار مهم است. به خاطر بسپارید که پوست در سنین بالا خشک میشود بنابراین از استفاده زیاد از صابون بپرهیزید.
۴) خواب خوب در شب بدون استفاده از داروهای خواب‌آور اهمیت دارد. داشتن یک برنامه روزانه فعال، خواب‌ خوب شب را تضمین می‌کند.
۵) اجابت مزاج منظم در سنین بالا اهمیت دارد. زیرا سالمندان معمولا به یبوست مبتلا می‌شوند. مصرف کافی مایعات و میوه‌هایی مانند: گلابی رسیده، آلو و آلوزرد، انجام ورزش، در نظر گرفتن زمان منظم برای رفتن به توالت تا حد زیادی یبوست را کاهش می‌دهد.
۶) توصیه می‌گردد سالمندان حتی اگر تشنه نباشند آب، مایعات و آب‌میوه به مقدار مکرر بنوشند. استفاده از مایعات موجب زیادی ادرار شده و از ابتلا به عفونت‌های ادراری که در این سنین بسیار اتفاق می‌افتد جلوگیری می‌نماید.
۷) آب و هوای زیاد سرد و زیاد گرم مناسب سالمندان نیست.
۸) در صورت احتیاط‌های ایمنی می‌توان از بسیاری از حوادث دوران پیری جلوگیری کرد. با اندکی مراقبت از سالمندان در خانواده می‌توان از بروز شرایط خطرآفرین پیشگیری نمود زیرا بسیاری از حوادث سالمندان، در خانه اتفاق می‌افتد.

به منظور پیشگیری از حوادث در سالمندان توجه به این نکات ضروری است:
▪ در زمان رفت و آمد در منزل مخصوصاً استفاده از پله‌ها مطمئن شوید که نور کافی وجود دارد، مخصوصاً هنگام پایین آمدن از پله‌ها مواظب باشید.
▪ همیشه به خاطر داشته باشید که فرش و موکت و سایر زیر انداز‌ها می‌توانند بر روی کف زمین بلغزند و باعث سر خوردن و افتادن شما شوند.

ادامه مطلب...

با پیری مبارزه کنید

هيچكس نميتواند دوباره جوان شود ولي مي توان باز هم مثل يك جوان زندگي كرد :همان انرژي، متابوليسم و توانايي انجام هر كاري كه فكرش را بكنيد!

دوباره جوان شويد
كارولينا آدامزميلر نويسنده كتاب " بهترين زندگي را براي خود بسازيد" مي گويد: كاملا مطمئن باشيد كه مي توانيد خوش بيني و احساس جواني كه در 21 سالگي خود داشتيد را دوباره تجربه كنيد". " در حقيقت بدست آوردن دوباره آن احساسات شما را به سمت يك زندگي سالم تر و شادتر در درازمدت هدايت مي كند" .اين اقدامات ساده را براي بازگرداندن ساعت درون خود به عقب جهت رسيدن به اوج جواني انجام دهيد.

خوب بخوابید
خواب كافي داشتن بهترين نكته براي برگرداندن سرزندگي انسان است. نويسنده كتاب " هرسال جوانتر شدن براي زنان" Henry Lodge مي گويد: تنها زماني كه در خواب هستيم ، بدن ما مي تواند انرژي از دست رفته را دوباره بازپس گيرد. خوابيدن به بدن و مغز انسان كمك مي كند تا به جنب و جوش بيافتد." شما مي توانيد هر چيزي را كه لايقش هستيد، بدست آوريد "
برای جبران کمبود خواب سعی کنید که زودتر به بسترخواب بروید تا 8 ساعت کامل چشمانتان استراحت کند ( برنامه های تلویزیون را از برنامه خود حذف کنید و حتی ظرف ها را هم در سینک ظرفشویی رها کنید ) بعد از 6 هفته اگر این کارها را مستمر انجام دهید ، می بینید که تبدیل به یک عادت سالم و پایدار می شود و تغییراتی را مشاهده خواهید کرد ( انرژی بیشتری خواهید داشت و تیرگی دور چشم کمتر می شود)

مبارزه با پيري,بهترين زندگي,احساس جواني

غذاهاي احيا كننده بخوريد
همنيطور كه سعي داريد كمبود خواب را جبران كنيد، غذاهاي احیا كننده را هم فراموش نكنيد. با خوراكي هاي سالم غذا را شروع كنيد، هر وعده غذايي را با سبزيجات يا ميوه و يا يك ليوان بزرگ آب شروع كنيد. شروع كردن با ويتامين ها و آنتي اكسيدان موجود در ميوه ها و سبزيجات به شما احساس سرزندگي و طراوت مي دهد.
هميشه هم لازم نيست كه دسر را از غذا حذف كنيد. تا زماني كه 90% غذاهايي كه ميل مي كنيد غذاهايي سالم هستند ، مي توانيد برای بقیه 10% به خود آزادي بیشتری بدهيد. مثلا وقتي كه يك بستني مي خوريد ، سعي كنيد كه درست مثل زمان كودكي از خوردن آن لذت ببريد.

مبارزه با پيري,بهترين زندگي,احساس جواني

قدرتتان را زیاد کنید
انجام دادن ورزشهای قدرتی بطور صحیح به شما این حس را می دهد که انگار 10، 20 و یاحتی 30 سال جوانتر شده اید. وقتی که این ورزش ها بدرستی انجام شوند، رشته های باریک عضلانی که باعث قوی شدن عضلات می شوند در ماهیچه ها تشکیل می گردد.قوی کردن عضلات بدن میزان استقامت بدن را زیاد کرده و از بروز برخی صدمات شما را مصون نگه می دارد.
پزشکان پیشنهاد می کنند که در ورزش بیشتر روی عضلات نواحی پایینی و مرکزی بدن تمرکز داشته باشیم : موقع ورزش کردن از دمبل ها استفاده کنید و یا ترکیبی از وزنه و دو سرعت و ورزش هایی برای تقویت عضلات ساق پا انجام دهید . دو یا سه بار در هفته این ورزشها را انجام دهید. خیلی طول نمی کشد که شما به آن 20 ساله هایی که در باشگاه های ورزشی کار می کنند برسید.

کمی خاص باشید
خاص بودن کلید طلایی جوان بودن نیست ولی باید سعی کنید که مواظب ظاهر خود باشید. (رنگ کردن موها و استفاده از کرم های ضد چروک )
تفاوت زیادی بین جنون جوانی و جذاب کردن خود وجود دارد. افزایش شادابی پوست ، مو و بدن خود به شما حس جوانی و اعتماد بنفس بالاتری می دهد. پس: بدون اینکه احساس خجالت کنید، وارد سالن های آرایش شوید.

شوک درمانی
حتی اگر تغذیه مناسب و قدرت بدنی خوب دارید واز کرم های مناسبی برای پوست استفاده می کنید انجام همگی این کارها بطور روزانه و در کنار هم بعد از مدتی کسالت آور می شوند . چون مغز همیشه به سمت نو آوری گرایش دارد. برای اینکه احساس جوانی بکنید باید این کارها را همراه با نو آوری و چیزهای تازه تری همراه کنید.
اسم این کار شوک درمانی است اما به همان بدی که اسمش به نظر می رسد نیست. فقط در حد ایجاد تغییراتی در روند معمولی زندگی مثل رفتن به رستوران های جدید و یا با یافتن مسیر جدیدی برای رسیدن به سینمای محله خود می توانید این نو آوری را در برنامه روزانه خود اعمال کنید.

کمی به گذشته برگردید
آیا شما در دوران دبیرستان از موسیقی های راک یا پانک خوشتان می آمد؟ سعی کنید چند تا از آهنگهایی که در قدیم دوست داشتید را درون گوشی خود ذخیره کنید. شاید فکر کنید که این کار به شما حس نستالژیک و دلتنگی نسبت به خاطرات گذشته خواهد داد.اما تحقیقات نتیجه عکس این مساله را نشان میدهد.
در یکی از تحقیقات در دانشگاه هاروارد روی افرادی که در جوانی در یک محیط ( از نظر فیلم ، موسیقی و خاطرات گذشته) در کنار هم رشد کرده بودند ، نشان داد که میزان حافظه، بینایی ، نشاط و سلامت عمومی بدن آنها بخاطر در کنار هم بودن افزایش یافته است. این مساله نشان می دهد که این ذهن است که شما را محدود می کند. بنابراین باید کاری انجام دهید که شما را واقعا به گذشته وصل کند.(مثل خواندن یک روزنامه قدیمی)

مثبت نگر باشید
طبیعی است که نسبت به 18 سالگی تان افکارتان کمی تیره باشد. از آنجایی که گذشت زمان همراه خود وقایع تلخی همراه دارد ( بلایای طبیعی ، طلاق ، از دست دادن شغل ) . به همین خاطر است که قدم اصلی برای داشتن حس جوانی این است که افکار منفی را از خود دور کنیم.
هدف ما این نیست که وقایع ناخوشایند زندگی را انکار کنیم اما بهتر است روی وقایع خوب زندگی تمرکز بیشتری داشته باشیم. بطور مثال اگر پرواز شما برای یک تعطیلات رمانتیک تاخیر دارد ، فقط به این فکر کنید که شما و همسرتان در راه رسیدن به مقصد قرار دارید.
پرورش حس خوشبینی در خود به شما انرژی مثبت تزریق می کند تا انگیزه ای شود برای کارهایی که در جوانی انجام می دادید

ادامه مطلب...

اصلاح پیرچشمی با کمرا

عمدتا مشكل پير چشم ها وابستگي به عينك است و اين تنها براي مطالعه نيست. براي گرفتن شماره تلفن و يا خواندن يك SMS و يا ديدن يك انگشتري در مهماني ،آرايش صورت، مانيكور و اصلاح ناخن، كار در آشپزخانه و … مواردي است كه شخص پير چشم نياز به عينك دارد.

همین وضعیت در فعالیت های معمولی و روزمره نظیر خواندن یک تاریخ درج شده روی یک محصول هنگام خرید یا مطالعه مطالب روزنامه نیز تکرار می‌شود. کم کم روزنامه و بطری شیر و موبایل دورتر و دورتر می‌روند، به نحوی که برخی به طنز آرزو می کنند کاش دستانی کشیده تر داشتند تا بتوانند نوشته ها را باز هم دورتر نگه دارند.
خوب است همین‌جا یادآوری کنیم که «پیر چشمی» برخلاف نام آن در زبان فارسی از حوالی ۴۰ سالگی آغاز می شود و به نظر می رسد که بتوانیم آن را به عنوان شایعترین بیماری بشر قلمداد کنیم. چرا که هر فرد بالای ۴۰ سال دیر یا زود به درجاتی از مشکلات دید نزدیک دچار خواهد شد. تعریف پیرچشمی در یک جمله این چنین است: «کاهش پیشرونده قدرت دید اجسام نزدیک، پیرو افزایش سن».
این مهم در بازه‌ای از زندگی‌مان اتفاق می افتد که اغلب هنوز نشانه های واضحی از افزایش سن را تجربه نکرده ایم و از این رو گروه زیادی از افراد در پی چاره جویی برای رفع مشکل بینایی خود، به دنبال راه های گوناگون درمان خواهند بود. باید بدانیم پیرچشمی بخشی از روند طبیعی افزایش سن می باشد که وقتی عدسی چشم قابلیت انعطاف خود را به تدریج از دست می دهد اتفاق می‌افتد. به سخن دیگر، دلیل عمده پیرچشمی سخت شدن و کاهش انعطاف عدسی چشم است و دلیل دیگرش، کاهش قدرت عضلات جسم مژگانی است که در این حالت عضلات مژگانی قادر نیستند که انحنای لازم را برای عدسی به وجود بیاورند در نتیجه چشم در تمرکز بر روی اشیاء مشکل دارد.
جلوگیری از پیرچشمی یا تعویق آن تا زمان حاضر امکان پذیر نبوده، هر چند که زندگی کم استرس و دوری از تابش های مضر و عوامل تهدید کننده سلامتی از پایه‌های به تعویق انداختن علایم محسوب می شوند.
روش های رایج درمان پیرچشمی عبارتند از :
۱. عینک
در سنین بالاتر از ۴۰ تا ۴۵ سال افرادی با دید طبیعی احتیاج به عینک مطالعه پیدا می کنند و افرادی که قبلاً از عینک استفاده می کرده و نزدیک بین یا دوربین بوده اند احتیاج به دو عینک یکی برای دور و یکی برای نزدیک خواهند داشت.
از زمان شروع پیرچشمی هر ۲ تا ۳ سال، ۵/۰ تا ۱ نمره به نمره عینک افزوده می شود. فراموش نکنید که استفاده از عینک جهت پیشگیری از افزایش نمره عینک نیست بلکه تنها به دید بهتر شما در زمان انجام کارهایی مانند مطالعه کمک می کند. شماره مثبت عدسی عینک مطالعه از لحاظ ظاهری دل نشین نبوده، عوارض سطحی و چروک های اطراف چشم را دو چندان می کند. عینک مطالعه دید دور را تار می کند و با پیشرفت پیرچشمی، بارها نیاز به تعوض دارد. نکته دیگر اینکه عینک، در همه جا و در همه شرایط همراه‌تان نیست (فراموش کردن، اماکنی مانند استخر و..) و همچنین به راحتی گم می‌شود.
۲. لنزهای تماسی
به دنبال مطرح شدن معایب عینک دید نزدیک، عدسی های چشمی ۲ کانونی و لنزهای تماسی مخصوصی ساخته شد که برای آن دسته از افرادی که مشکل نزدیک بینی و دوربینی را همزمان دارند، کاربرد یافت. این لنزها دارای ۲ کانون هستند که بخش فوقانی لنز برای مشاهده اجسام دور و بخش تحتانی برای مشاهده اجسام نزدیک است.
در صورت استفاده از لنزهای تماسی باید دقت و حوصله کافی برای رعایت نکات بهداشتی و رعایت اصول گذاشتن و برداشتن آن را در چشم داشته باشید. مراقبت دائمی و عدم توانایی بهره بردن از لنز (مانند عینک) در همه شرایط، سبب شده رضایت بیماران آنگونه که باید تأمین نشود.
۳. تکنیک‌های جراحی و لیزر
در سال های اخیر پیرو نیاز به درمان پیرچشمی، روش‌های متعددی برای اصلاح آن با بهره گیری از لنزهای درون چشمی و تکنیک های لیزری پدید آمدند و گسترش یافتند و یکی پس از دیگری به اصلاح مطلوب پیرچشمی نزدیک‌تر شدند.
اصلاح پیر چشمی با کمرا
تکنیک اصلاح با لیزر به همراه بهره‌گیری از لیزر فمتوسکند و وسیله‌ای به نام «کَمرا» که درون قرنیه قرار داده می‌شود، جدیدترین تکنیک اصلاح پیرچشمی می باشد که طی چند سال اخیر پیشرفت چشم گیری داشته است. کمرا یک درون کاشت مؤثر و ایمن است که کمتر از یک دهه پیش به عرصه چشم پزشکی وارد شد و پس از نتایج مثبت و کارا و سربلند بیرون آمدن از آزمون های دقیق و سخت گیرانه مختلف، هم اکنون در اتحادیه اروپا (CE) و برخی کشورهای آمریکای شمالی و شرق آسیا وارد مرحله درمانی شده؛ بیمارستان چشم پزشکی نور مفتخر است که نخستین عرضه کننده این خدمت در خاورمیانه باشد.
هزاران فرد در سراسر دنیا کمرا را به عنوان راه درمان پیرچشمی برگزیده اند به نحوی که در دوسال گذشته تعدادی از چشم پزشکان نیز خود از کمرا برای درمان پیرچشمی بهره برده اند.
کمرا چگونه دید را تصحیح می کند
تکنیک کمرا مشابه همان روشی است که در دیافراگم دوربین عکاسی به کار گرفته می شود. روزنه‌ای کوچک و مرکزی که تصاویر واضح و کانونی شده از اشیاء دور و نزدیک ایجاد می کند و همزمان دید دور، میانی و نزدیک را واضح و شفاف می سازد. با پیشرفت تکنولوژی، امکان به کارگیری این تکنیک در بدن انسان و دقتی در حد میکرون برای کنترل و اصلاح پیر چشمی فراهم آمده است.
کمرا ساختاری حلقه‌ای است با بدنه ای به ضخامت ۵ میکرون (حدود یک دهم نازک تر از کاغذ)، با اندازه ای به مراتب کوچک تر از لنز تماسی. حدود ۸۴۰۰ روزنه کوچک توسط لیزر در بدنه آن ایجاد شده تا امکان رد و بدل شدن مولکول های مغذی چشم از خلال آن، برای سالم و سرحال نگاه داشتن قرنیه فراهم شود. لازم به ذکر است که این ساختار از مدرن ترین مواد پلیمری سازگار با بدن انسان ساخته شده است.
نحوه قرار گیری کمرا
کمرا توسط جراح متخصص چشم، درون ضخامت قرنیه قرار داده می شود. طول زمان عمل جراحی کمتر از ۱۵ دقیقه است. در این تکنیک نیازی به بیهوشی عمومی وجود ندارد و جراحی فقط با یک قطره بی حسی انجام می گیرد.
بخش اصلی این عمل، با بهره گیری از دستگاه لیزر فمتوسکند که از پیشرفته ترین نوآوری های لیزر در دنیای چشم پزشکی است انجام می شود و مراحل انجام آن شباهت زیادی با عمل فمتولیزیک دارد.
مزایای کمرا
• با پیشرفت پیرچشمی دید نزدیک خوب باقی می ماند.
• هم دید نزدیک (نظیر صفحه موبایل) و هم دید میانی (نظیر صفحه کامپیوتر) را بهبود می بخشد.
• هم زمان دید دور هم شفاف و واضح می شود.
• بسیار کوچک و همرنگ مرکز چشم است و تقریبا توسط خودتان و دیگران قابل دیدن نیست.
چه کسانی می توانند از کمرا بهره مند شوند
• مبتلایان به پیرچشمی ( تفاوتی ندارد که امروز نیازمند عینک مطالعه شده اید یا چندین سال است عینک برای دید نزدیک می زنید.)
• مبتلایان به پیرچشمی همراه با مشکلات چشمی دیگر نظیر نزدیک بینی، آستیگماتیسم و نامنظمی‎های قرنیه.
• افرادی که سابقاً لیزیک یا PRK کرده اند و هم اکنون به پیرچشمی مبتلا شده‌اند.
ادامه مطلب...

تنبلی چشم در کودکان

تنبلی چشم در کودکان یا آمبلوپی (Amblyopia) که در حدود ۳٪ از افراد دیده می‌شود زمانی رخ می‌دهد که چشم در دوره کودکی دید طبیعی نداشته باشد. این اختلال که معمولاً در یک چشم دیده می‌شود بدلیل اختلال دید چشم تنبل بر اثر عوامل مختلف نظیر عیوب انکساری (دوربینی، نزدیک بینی، یا آستیگماتیسم)، انحراف چشم (لوچی یا استرابیسم)، و یا عدم شفافیت مسیر بینایی (ناشی از عواملی نظیر آب مروارید، کدورت قرنیه، و یا افتادگی پلک) رخ می‌دهد. عدم وضوح تصویر در چشم بیمار و بهتر بودن تصویر ایجاد شده در چشم سالم سبب می‌شود تا مغز بین دو چشم، چشم سالم را برای دیدن انتخاب کند و در واقع مسیر ارسال تصویر از چشم بیمار به مغز را مسدود و یا اصطلاحاً دید چشم بیمار را «خاموش» کند.

علائم تنبلی چشم

تنبلی چشم معمولاً در سنین زیر ۶ سال ایجاد شده و اغلب توسط والدین کشف می‌شود. در سنینی که کودک قادر به بیان مشکلات خود می‌باشد ممکن است از ضعف بینایی، خستگی چشم و یا سردرد شکایت داشته باشد. اما در اغلب موارد کودک شکایتی ندارد. ممکن است علایم بیماری‌های مسبب تنبلی چشم نظیر انحراف چشم و آب مروارید منجر به تشخیص شوند. ولی زمانیکه تنبلی چشم ناشی از عیوب انکساری باشد تشخیص آن مشکل است زیرا کودکان به راحتی توسط چشم دیگر می‌بینند و کمبود دید در چشم بیمار را جبران می‌کنند.

درمان تنبلی چشم

خوشبختانه تنبلی چشم در صورتیکه در زمان مناسب تشخیص داده شود براحتی قابل درمان است. درمان تنبلی چشم معمولاً بصورت بستن چشم سالم و وادار کردن مغز به دیدن با چشم تنبل است. این درمان ممکن است هفته‌ها و یا حتی ماه‌ها طول بکشد که البته چشم سالم باید به تناوب باز شود. در مواردی که تنبلی ناشی از عیوب انکساری است تجویز عینک یا لنز سبب وضوح تصویر در چشم معیوب و درمان تنبلی خواهد شد. مواردی نیز که تنبلی ناشی از انحراف چشم است با جراحی و اصلاح انحراف قابل درمان است.

تکامل سیستم بینایی تا سنین ۸ تا ۱۰ سالگی صورت می‌گیرد و درمان تنبلی چشم بعد از این سنین بسیار بعید است. بنابراین در صورتیکه چشم تنبل در سنین پایین درمان نشود بعد از سن ۱۰ سالگی در اکثر موارد هیچ درمانی نخواهد داشت و ممکن است منجر به از دست رفتن شدید دید در یک چشم شود.

برای جلوگیری از تنبلی چشم، کودک باید بعد از تولد در زایشگاه توسط متخصص کودکان و در سنین ۳ تا ۴ ماهگی و ۲ تا ۳ سالگی توسط چشم پزشک معاینه شود. محققان می گویند، تماشای انیمیشن های سه بعدی با استفاده از عینک سه بعدی، می تواند یک گزینه مناسب برای درمان تنبلی چشم در کودکان باشد.

مرکز پارسیان آوید با مجوز رسمی از وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی و خدمات درمانیدانشگاه شهید بهشتی،

به صورت شبانه روزی آماده خدمت رسانی در زمینه پرستار کودک ، پرستار سالمند و پرستار بیمار شما در منزل می باشد.

ادامه مطلب...
تماس با خدمات پرستاری